27 maart 2022

192 - uit het radionieuws van 27-3-1962: Buckingham Palace

 Soekarno drijft Nederland tot wanhoop met zijn prikacties. “De regering betreurt het ten zeerste dat zij gedwongen is versterkingen naar Nieuw Guinea te zenden.”
Tsja lastig hè, zo’n gigantisch eiland vol oerwoud als kolonie, ver weg.
De Russische chemicus Goloeb, die in oktober asiel aanvroeg in Nederland en rond wiens vrouw, die wel terugging naar Moskou, een diplomatieke rel ontstond, heeft heimwee. Zegt hij. En nu wil hij ook weer terug naar de USSR.
Frivoler nieuws uit Engeland waar de Amerikaanse first lady, Jacqueline Kennedy, op doortocht in Europa op bezoek gaat in Buckingham Palace, bij her majesty Queen Elisabeth.
Jacky is nu 32 jaar en Elisabeth 35. Ze praten allebei Engels, dus dat is geen probleem. En waar gaat het dan over, als ze met ze tweeën zijn.
Cuppa tea, love ? Shall I put the kettle on?  als opening. zoiets. 

26 maart 2022

191 - uit het radionieuws van 26-3-1962: onder de wapenen

Het radionieuws van vandaag, 60 jaar geleden, wordt geheel beheerst door twee thema’s. Een is de toekomst van ‘ons’ Nieuw Guinea. Door een schietincident op het water is een acute situatie ontstaan die de onderhandelingen in de VS over dit onderwerp onder druk zet. De regering wil stoer doen, maar Nederland blijkt hopeloos alleen te staan.
De rest van iedere nieuwsuitzending gaat over Algerië, zoals Algerije toen werd genoemd. Bij een protestdemonstratie is daar met mitrailleurs op de massa geschoten waarbij tientallen doden en honderden gewonden zijn gevallen. En dat terwijl De Gaulle het Franse volk voorhoudt dat de weg naar een onafhankelijk Algerië open ligt. In dat kader was in Frankrijk al aangekondigd dat de dienstplicht van 27 maanden zou worden teruggebracht tot 24 maanden.
Stel je voor, 2 jaar en 3 maanden in dienst. Zelf was ik één dag onder de wapenen. Dat voldeed.

Foto: de auteur met volgnummer 1 op officierenkeuring in Leusden, ergens in 1978.

25 maart 2022

190 - uit het radionieuws van 25-3-1962: op voor goud

Zondag, dus op het radionieuws: sport, sport, sport.
Op de Jaap Edenbaan in Amsterdam is vandaag Sjoukje Dijkstra gehuldigd na een demonstratie door een keur van kunstrijders en kunstrijdsters. Majesteit en haar dochters Beatrix, Irene en Marijke waren daarbij aanwezig en hebben genoten.
In het nieuwe zwembad Den Hommel in Utrecht zijn vandaag de Nederlandse kunstzwemkampioenschappen gehouden. “Leden van Zwemclub Admiraal de Ruyter (ZAR) gaven de toon aan. Bij de soli werd Hetty Balkenende kampioene. Samen met Nienke te Riet won ze de titel bij de duetten. Ook bij de kwartetten werd de ZAR-ploeg kampioen.”
Dit is wel een van mijn favoriete sporten. Die triomfantelijk stalen glimlach altijd, onder de bewasknijperde neuzen van al die strakke natte meiden. Ik denk aan al die uren oefenen. En steeds opnieuw, als het wéér niet goed was omdat er een niet oplette, altijd blijven glimlachen. En maar oefenen. Curling is ook zo’n sport waarbij ik vooral aan het oefenen denk.
Op voor olympisch goud jongens. Oefenen!

24 maart 2022

189 - uit het radionieuws van 24-3-1962: Jacques Tati

De moderne tijd bereikt nu ook Nederland. Het radionieuws van 18.00: “In Rijswijk (Zuid-Holland) wordt binnenkort een volautomatische benzinepomp in gebruik genomen - de eerste op het Europese vasteland. De benzinemaatschappij wil ook op andere verkooppunten waar behoefte is aan nachtelijke hulpverlening, dergelijke automatische pompen plaatsen.”
Helemaal futuristisch is het item over de nieuwbouwplannen van Schiphol. Er komt een nieuw stationsgebouw met daaromheen 4 nieuwe banen van elk 3300 meter. Aankomende en vertrekkende passagiers worden gescheiden gehouden. En dan komt het: “De luchtreizigers zullen op het nieuwe Schiphol vrijwel niet meer hoeven te lopen. Lopende banden en roltrappen zorgen voor het vervoer naar en van de vliegtuigen.”
Probeer daar in 1962 een voorstelling van te maken als je nooit een roltrap hebt gezien. Luchtreizigers op een lopende band.  Geen ander kon het absurde van zo'n noviteit beter verbeelden dan Jacques Tati.

Foto: still uit  Play Time  (Jacques Tati 1967)

23 maart 2022

188 - uit het radionieuws van 23-3-1962: ambtenaren

Een wonderlijk bericht vanmorgen op de radio: de minister van Algemen Zaken, professor De Quay, heeft bekend gemaakt dat het niet in de bedoeling ligt om in tijden van oorlog het westen van het land te evacueren, ook niet in geval van een atoomaanval. Schuilkelders worden gebouwd op drukke verkeerspunten “voor hen die hun huis niet meer kunnen bereiken. Het beleid van de regering is erop gericht dat ieder in de eigen woning voorzieningen treft.” Ik herinner me dat. Mijn vader kocht vijf betonplaatjes van 100x50 cm die hij als het zover was voor de kelderraampjes kon plaatsen. Of zoiets.
In Amsterdam wil B&W plannen laten uitwerken voor een ondergrondse. Een ondergronds traject voor de gemeente tram, ongeveer 17 km lang. Kosten 5 à 600 miljoen gulden. Vroeger werd mijn voorstellingsvermogen getart als ik las dat de bouw van een kathedraal 60 jaar in beslag had genomen. Ons metronet is een moderne kathedraal.
Tot slot een vreemd bericht om 20.00 uur dat licht werpt op de herkomst van het imago van ‘de ambtenaar’. Een onderzoek naar wachttijd voor loketten heeft aangetoond dat “het wachten flink kan worden bekort als men de werksnelheid van de gemiddelde ambtenaar opvoert. De wachttijd kan met de helft worden verminderd als de ambtenaar een stempel gebruikt waarmee hij papieren maar twee keer in plaats van vijf keer hoeft te stempelen.” Het item eindigt met de mededeling dat voor de algehele invoering van deze vernieuwing “grote investeringen nodig zijn, zodat daarvan de eerste jaren wel niets zal komen.”
Dit is niet de spirit, heren van het ANP. Hier gaan we de oorlog niet mee winnen.

Foto:  Ben van Meerendonk (coll IISG)

22 maart 2022

187 uit het radionieuws van 22-3-1962: lange slungels

Het ANP-radionieuws, vandaag om 18.00 uur: “De minister van Financiën, professor Zijlstra, moet sinds gistermiddag het bed houden wegens griep. Het is niet bekend hoelang de minister verhinderd zal zijn zijn werkzaamheden te verrichten.” Eerder deze week werd ook al gemeld dat Minister Cals last had van “een lichte ongesteldheid”, waardoor een kamerdebat werd uitgesteld. Die traditie, om te berichten over het wel en wee van onze bewindvoerders, is inmiddels verlaten. Ik hoor tenminste nooit meer over griepjes of ongesteldheden. Het zou maar tot flauwe grappen leiden.

Om 22.30 uur goed nieuws uit Friesland: “De schooljeugd in Bolsward past niet meer in de schoolbanken. De gemeenteraad bespreekt het voorstel om de banken -die pas in 1953 zijn aangeschaft- te vervangen door grotere. In Bolsward is van medische zijde meegedeeld dat na de oorlog onder meer door betere voeding de gezondheidstoestand van de schoolgaande jeugd sterk is vooruitgegaan. Daarmee is ook de gemiddelde lengte van de kinderen toegenomen.”
Kijk, lange slungels op de scholen. Nu stappen we serieus de jaren 60 in, de nieuwe tijd.
En wat een optimisme geeft zo'n bericht. Het ANP zegt eigenlijk:  onze jonge baby boomertjes doen het goed, ze groeien als kool.

Foto: embleem van de melkbrigade (dat je mocht dragen als je elke dag een glas melk dronk)

21 maart 2022

186 - uit het radionieuws van 21-3-1962: de Deltawerken

De 2e Kamer behandelt vandaag de Mammoetwet van Onderwijsminister Cals. Hij wil één VWO waarin Gymnasium, Atheneum en Lyceum zijn opgenomen en die opleidt voor toetreding tot universiteit of hogeschool. HAVO, MAVO en LAVO moeten leerlingen voorbereiden tot directe intrede in de maatschappij of een verdere beroepsstudie. Daarnaast is er het beroepsonderwijs met een veelheid aan schooltypen. Er is veel kritiek. Vooral het idee dat er een brugklas komt voor HAVO en VWO krijgt het te verduren. De KVP wil dat er een HAVO voor meisjes komt. Of beter gezegd ‘blijft’, want de KVP wil gewoon de MMS niet los laten.
“De brugklasse en de positie van het gymnasium riepen bij Mejuffrouw Nolte (KVP) vooralsnog vragen op. Zij waarschuwde ervoor te zorgen dat de MAVO niet de assepoester zou worden van het systeem.” Krachtig gesproken Nolte, denk ik dan.

Bert Haanstra heeft gisteren de documentaire film “Delta Fase 1” gepresenteerd. Die verslaat de dichting van het Veerse Gat. Oh, wat vond ik dat allemaal spannend, die Deltawerken. Ik kon uren naar de kaart van Zeeland kijken waarop met korte dikke ribbellijnen eilanden met elkaar waren verbonden. Een wonder van eenvoud: zo houd je de zee buiten. En dan stonden daar jaartallen bij. 1970, 1977 of zelfs 1986. Eindeloos ver weg nog. Als jochie van 9 nadenken over iets wat pas over 23 jaar klaar is. Dat is te veel.

20 maart 2022

185 - uit het radionieuws van 20-3-1962: de eerste feministe ?

In Rusland waren verkiezingen voor de opperste sovjet. Er was één lijst met kandidaten, en van de 140 miljoen kiezers heeft 99,5 procent ‘voor’ gestemd, meldt het ANP. Je moet geloven dat, als alles is geteld, er dus 700.000 ‘tegen’ of 'blanco' hebben gestemd. Dapper! Gezelliger nieuws uit Wassenaar waar een inwoner twee miljoen gulden heeft nagelaten aan de Hervormde Diaconie. Met één restrictie: het geld is “voor de exploitatie van een tehuis voor bejaarde protestante dames.”
ZWO, de organisatie voor zuiver wetenschappelijk onderzoek, heeft geld beschikbaar gesteld voor een biografie van Etta Palm, “die bekend staat als de eerste Nederlandse feministe. Etta Palm was een avontuurlijk Gronings meisje dat eind 18e eeuw een belangrijke rol speelde in de diplomatieke verhoudingen.”   Nadat ze zich zeer succesvol omhoog had geneukt, maar dat zei het ANP er niet bij.
Mejuffrouw doctor Klompé, minister van maatschappelijk werk, hield vandaag een pleidooi om meer aandacht te besteden aan de woninginrichting. “Zij betoogde dat het huis een rustpunt vormt voor mensen die zich opgejaagd voelen door de snelle ontwikkeling van onze samenleving.” Dit herken ik. Bij ons thuis werd s-ochtends gezamenlijk (6 personen) aan tafel ontbeten. Schrikbeeld was de ‘moderne’ Amerikaanse gewoonte dat ieder voor zich wat uit de ijskast rukte en het staand aan een ‘buffet’ opslokte, om dan snel-snel weg te hollen naar school of werk. Wat een armoe, wat een proleten, dachten we dan.

afbeelding:   Miniatura del 1776 raffigurante Etta Palm e un amante    (wikimedia commons)

19 maart 2022

184 - uit het radionieuws van 19-3-1962: apen griep

Nieuws, vandaag op de radio: “De boekenweek, die 31 maart begint, krijgt dit jaar voor het eerst een Vlaams-Nederlands karakter. Eén van de doelstellingen is versteviging van het besef dat Vlamingen en Nederlanders in één taalgebied wonen.” Aldus de heer Lubberhuizen, voorzitter van de CPNB-commissie.
Een kwestie die de afgelopen 6 decennia eenvoudig heeft overleefd is het woonbeleid, ofwel de volkshuisvesting. De directeur van het bouwcentrum te Rotterdam stelt vast dat bouwen “sluitpost van de conjunctuur” is geworden. “We zullen hoe dan ook zoveel huur moeten opbrengen als nodig is om huizen van een behoorlijke kwaliteit te bouwen.” Anders geraken we in een toestand “waarin mensen, die rijk met goederen zijn gezegend, leven in een omgeving die niet bij die welvaart past. Dan zien we krotten met televisiemasten op het dak en luxe auto’s voor de deur.” Scheef wonen heet dat tegenwoordig.
Om 20.00 meldt het ANP: “In de Rotterdamse diergaarde zijn de chimpansees aangetast door een ziekte die aan de griep doet denken. Een van de zes chimpansees, Bess, is aan de ziekte gestorven. Rotterdamse kinderartsen helpen mee om de andere dieren te helpen.”
Wij, paranoia als we zijn geworden, zouden nu willen weten of het overdraagbaar is op den mensch , of er sprake is van een zoönose. Rotterdam hield het hoofd koel en zette kinderartsen in.

18 maart 2022

183 - uit het radionieuws van 18-3-1962: Evian

Alle, maar dan ook alle bulletins deze zondag staan in het teken van ‘Evian’, de stad aan het Meer van Genève waar de onderhandelingen worden gevoerd die tot een bestand in Algerije moeten leiden. En dan in een extra nieuwsuitzending om half vijf is het zover. De Algerijnen krijgen zelfbeschikkingsrecht. Er is een draaiboek om tot onafhankelijkheid te komen waarmee de verzetsstrijders akkoord gaan. Hun grote voorman Ben Bella, die al 6 jaar vastzit wordt per direct vrijgelaten. De Europese Algerijnen, de ‘pieds noirs’ krijgen drie jaar bedenktijd om te kiezen tussen Algerije of Frankrijk als woonplaats, maar de OAS onder leiding van Salan kondigt aan de strijd onverminderd voort te zetten. Vanavond zal De Gaulle een rede houden. Uit de hele wereld stromen reacties binnen.
Maar het is zondag, dus onvermijdelijke is daar de sport. Met het oog op een oefenwedstrijd van het Nederlands elftal komende week in Londen wordt de opstelling even doorgegeven: "Pieters Graafland van Feijenoord op goal, achter Wiersema (PSV) en Veldhoen (Feijenoord).  Op het midden Muller van Ajax, Kraay en Kreijermaat, beiden van Feijenoord.  Voor: Swart, Prins en Henk Groot, allen Ajax en Bennaars, Feijenoord, en Moulijn, eveneens Feijenoord."
Het is dan wel 60 jaar geleden, maar het klinkt als een sterke opstelling.

Afbeelding:  president De Gaulle   (foto Egon Steiner, wiki commons) 

17 maart 2022

182 - uit het radionieuws van 17-3-1962: futurologie

Protesten tegen de Mammoetwet in voorbereiding. Juridische faculteiten vinden het onverantwoord dat de rechtenstudie toegankelijk wordt voor studenten zonder gymnasiale opleiding. Vandaag wordt Sjoukje Dijkstra in Praag wereldkampioen kunstrijden op de schaats. En dan om 8 uur: “Amerikaanse deskundigen doen voorbereidend werk voor een reis naar de planeet Mars en terug. Deze tocht zou in 1980 door 15 man moeten worden uitgevoerd.” Het gaat, zo meldt het ANP, over 160 miljoen kilometer en 5 ruimteschepen van elk 360 ton. “De tocht naar Mars en terug zal zeker anderhalf jaar duren.”
Ik vind dat ‘en terug’ steeds zo aandoenlijk. Dus daarin is voorzien: de mannen komen terug.
Nu al opgetuigd is een proef van de Amerikanen waarbij een krachtige straal rood licht op de maan wordt gericht om zo het gedrag van licht- en radiogolven in de ruimte te kunnen bestuderen. “De lichtbundel van ongeveer een meter breed wordt verkregen met behulp van een robijn en door een wisselwerking van atomische krachten. Men hoopt dat een deel van de straal door de maan zal worden teruggekaatst. De rode lichtstraal zou gebruikt kunnen worden voor communicatie in de ruimte, voor een chirurgische ingreep zonder mes, maar ook als dodelijk wapen.”
We zijn hier, lijkt me, definitief de wereld van James Bond ingestapt, al is het moeilijk te volgen. Een chirurgische ingreep met een lamp van een meter breed?

foto :  Mars

16 maart 2022

181 - uit het radionieuws van 16-3-1962: gesubsidieerd goud zoeken

Het ANP nieuws van 60 jaar terug bericht over een pijnlijk incident. Koning Leopold van België en zijn gemalin prinses Liliane zijn op doorreis van de VS via Amsterdam naar Brussel. Om de wachttijd op Schiphol te veraangenamen wordt inderhaast een bezoekje aan de bloemenveiling in Aalsmeer gearrangeerd met o.a. de Belgische Ambassadeur, baron Van der Staten Waillet en van Nederlandse zijde de kabinetchef Buitenlandse Zaken, meester Hardenberg. Het ANP om 13.00 uur: “Door een vergissing kwamen de hoge gasten bij de verkeerde veilinghal terecht. Het ontvangstcomité stond bij veilinghal Bloemenlust, maar het gezelschap reed naar de centrale Aalsmeerse bloemenveiling. Om tien uur zijn de vorstelijke bezoekers met een lijntoestel naar Brussel vertrokken.”
Wat een geweldige protocollaire paniek moet dat zijn geweest op de koude mistige ochtend van deze 16e maart 1962. Wil je die mensen een aardig pauzenummer presenteren, hup, iedereen vroeg uit bed, gaat alles mis.
Om 8 uur een raar bericht uit de USA. Enkele senatoren daar dringen aan op regeringssteun aan de goudwinning. “Het delven naar goud is bij de tegenwoordige prijzen niet meer aantrekkelijk.” Dit klinkt lekker inconsequent. De goudprijs (in dollars) is een verwijzing naar goud. Dus wat ben je aan het doen als je het delven van goud met geld ondersteunt? Maar goed, werkgelegenheid is ook wat waard.

15 maart 2022

180 - uit het radionieuws van 15-3-1962: het Belgisch rijbewijs

De dag wordt om 7 uur geopend met het bericht dat mejuffrouw Schopman wordt gehuldigd vanwege haar trouwe bloeddonorschap voor het Rode Kruis. En passant wordt gemeld dat sinds de oprichting van de bloedtransfusiedienst in 1939 in ongeveer twee miljoen giften samen 375.000 liter bloed is afgestaan. Too much information, zou ik zeggen, ’s-morgens bij het ontbijt. Overigens vind ik 0,19 liter per gift best een laag gemiddelde.
Later op de dag horen we dat HKH prinses Irene voor een particulier bezoek naar Parijs is vertrokken en dat in Italië premier Fanfani met zijn nieuwe regering van start mag gaan.
In Duitsland, zo wordt ons om 6 uur ’s-avonds gemeld, moeten nog ongeveer 1000 vroegere nazi’s wegens oorlogsmisdaden worden berecht. Vind ik dat veel of weinig? Ik kies voor weinig. Maar hé, als zo’n rechtszaak gemiddeld 3 maanden duurt, dan zijn dat 3000 maanden werk. Dan hebben 50 gerechtshoven de komende 5 jaar de handen vol. Dat is dan weer veel.
In België ligt het anders. Daar, zo zei de minister van justitie de heer Vermeylen, zitten nog 68 collaborateurs vast. Hij stelt voor de tot levenslang veroordeelden na 22 jaar te laten gaan. Nota bene: twee van de 68 wensen niet meer in vrijheid te worden gesteld.
Dan rond middernacht nog een verrassend bericht uit België. De regering zal daar "binnenkort beslissen over de invoering van een rijbewijs. Bestuurders van autobussen en vrachtwagens moeten dan een rijproef gaan afleggen.” Voor alle andere automobilisten blijft een theorietest voorlopig voldoende.  Sommige dingen kun je beter niet weten. 

14 maart 2022

179 - uit het krantennieuws van 14-3-1962: Marie Curie

Nog eenmaal de krant, als uitzondering: “Voor de eerste maal in de geschiedenis heeft de Academie Française een vrouw tot corresponderend lid benoemd. De 50 jaar oude Mlle Marguertite Perey, oud laboratorium assistente van Marie Curie, is toegelaten tot de afdeling natuurkunde. Mlle Perey, die in 1939 het element francium ontdekte, werkt thans niet meer. Zij lijdt aan de gevolgen van straling aan haar rechterarm en de vingers van beide handen. In 1929 woonde zij in een huis waar zoveel radioactieve stof opgeslagen lag dat niemand het thans meer zou durven betreden.”
Dit is een brug naar de oude tijd. Marie Curie, hallo, dat is de 19e eeuw. Zij ontdekte ook nieuwe elementen, zoals radium (Ra) en wat me opvalt: Ze kwam uit Polen en haar eerste vondst heet polonium (Po). En dan hebben we vandaag haar assistente in de krant. Deze kwam uit Frankrijk en haar element heet francium (Fr).
Hoe zit dat met het periodiek systeem en al die nieuwe elementen? En ja hoor, tegenwoordig hebben Cf = californium, en Eu = europium en zelfs Ds = darmstadtium. Drie keer raden waar dat is ontdekt.
Wij Nederlanders zijn karig bedeeld met internationaal gedefinieerde elementen. Mij schiet niets anders te binnen dan het lied ‘Dance This Mess Around’ waarin de B-52’s zingen: “Why don’t you dance with me, I am not no Limburger.”
En dan hebben we het over het element kaas.  Sk = sjtink kees, wel te verstaan.

13 maart 2022

178 - uit het radionieuws van 13-3-1962: het verkeersexamen

Al dagen zoemt het over het topoverleg dat in Geneve plaatsvindt tussen Russische en Amerikaanse ministers van Buitenlandse Zaken, Gromyko en Rusk. Soms schuiven de Britten aan in de persoon van Lord Home. Het gaat over het verbod van kernproeven in de atmosfeer maar veel schot zit er niet in.
Luchtiger is het nieuws dat “Amateurfotografie heeft zich zo snel ontwikkeld dat ze onder de zogenoemde creatieve hobbies de eerst plaats inneemt.” Een belangrijke reden voor deze snelle vlucht is de automatische camera “die het ook een volslagen leek mogelijk maakt onder alle omstandigheden goede foto’s te maken.” De familiealbums doorbladerend moet ik vaststellen dat mijn vader nog niet over een automatische camera beschikte.
Vandaag hebben bijna een kwart miljoen kinderen het schoolverkeersexamen afgelegd. Het ANP meldt dat dit de 17e keer is, wat betekent dat ze in 1946 zijn begonnen. Wonderlijk. Ik stel mij voor dat al die boomers die in 1946 en volgende jaren zijn geboren, pas vanaf 1956 massaal zijn geen fietsen. Ik zie een bescheiden opkomst, die eerst jaren van het schoolverkeersexamen.
Zelf mocht ik afrijden in 1965, zoals bijgaand diploma bevestigt.

12 maart 2022

177 - uit de kranten van 12-3-1962 de volksvertegenwoordiging

Wegens omstandigheden vandaag niet de ANP-nieuwsbulIetins als bron, maar 'gewoon' de kranten. Ook daarin is het alle dagen feest. 
Lezen we over en citeren we uit de Kamervragen, gesteld in maart 1962. Roolvink (KVP) aan minister Beerman (Justitie): “Is het de Minister bekend dat bij een steekproef in een zelfbedieningszaak een als ‘een ons ham’ verkochte hoeveelheid vlees , slechts 90 gram bleek te bevatten? En acht de Minister, gelet op de nagestreefde massa-omzet in zelfbedieningszaken, in zo’n geval niet een ernstige misleiding van huisvrouwen aanwezig?”
Ook zorgelijk is de vraag van de heer J.H.Maenen (KVP) aan staatssecretaris Scholten (OKW): “Is het juist dat van de onlangs ingestelde Monumentenraad, zoals wordt beweerd, slechts één van de 31 leden katholiek is?”
Lachuuuhhh!   Maar mind you: de kamervragen anno 2022 zijn nog steeds en erg vaak van een onvoorstelbare knulligheid, puur gericht op effectbejag. Ik ben benieuwd naar het aantal uren werk dat het notuleren, het verspreiden, het ambtelijke zoekwerk, de beantwoording en het archiveren van een kamervraag gemiddeld kost. Ik schat iets tussen 5.000 en 10.000 euro. Als dan weer eens zo’n druiloor een serie van 8 vragen stelt over niks, alleen om zijn achterban te bevredigen, kun je zeggen: hup daar gaat weer 60 mille aan Rijksmiddelen op aan partijpropaganda. Wat te denken van een ‘eigen bijdrage’: de eerste vraag is gratis, daarna alles zelf betalen. Uit de partijkas.

11 maart 2022

176 - uit het radionieuws van 11-3-1962: een halve roebel

De Radionieuwsdienst ANP brengt ons vandaag echt zondagsnieuws. Wat verkeersongelukken en bergen sportuitslagen. In de voetbal zijn dat rond 18.00 uur 34 wedstrijden betaald voetbal en 22 in de amateurs klasse. Qua schaatsenrijden wint Henk van der Grift de 1500 meter in 2 minuut 18,6 seconden. In het wielrennen zijn de winnende prestaties van Peter Post, Wim van Est, Piet Damen en de Belg Wouters vermeldenswaard. En in de motorsport duikt de naam van Broer Dirckx uit Valkenswaard al op. Hij zou tot diep in de jaren 70 blijven scoren.
Om 22.30 uur een raar sportitem: parachutespringen. Het is drie springers gelukt om op de top van de 6000 meter hoge Kilomandjaro te landen, waarmee zij een nieuw record vestigden. Eerder werd geland op de 4800 meter hoge Mont Blanc.
Ik heb onherroepelijk het beeld van de parachutist voor ogen die op D-day 1944 onfortuinlijk aan de klokkentoren van een Frans dorp in Normandië bleef hangen. Hij overleefde het. Als je langszij de Kilomandjaro terechtkomt, weet ik dat nog zo net niet.
Wie het niet overleefde horen we in het zelfde bulletin. “In de Sovjet Unie is een valse munter doodgeschoten. Een rechtbank had hem ter dood veroordeeld omdat hij muntstukken van een halve roebel had nagemaakt en in omloop gebracht.”
Heer, heb meelij, zeg ik dan. Maar wat een ongelooflijke hoop details krijg je mee in zo’n laatste zin en dus evenzoveeel vragen.

10 maart 2022

175 - uit het radionieuws van 10-3-1962: 'Op het lady-kantje af'

Gemengde berichten vandaag van het ANP: “De Utrechtse professor Winckler meent dat fluoridering van het drinkwater tandbederf van een groot deel van de komende generaties kan voorkomen.”
Er ligt een voorstel om de kiesgerechtigde leeftijd in Nederland van 23 naar 21 jaar te verlagen.
“In Wales zijn 11 nieuwe gevallen van pokken geconstateerd. Eerder zijn daar 2 mensen aan de ziekte overleden. Meer dan 100.00 werden ingeënt.”
En dan:  “Schaatsenrijden - Op het Nederlands Kampioenschap staat het record op de 500 meter nu op naam van Henk van der Grift met 43 en twee-tiende seconde. Bij de dames zegevierde vanmorgen mejuffrouw Broers. Zij reed de afstand in 53 seconden.”
Even ter info: onze eigen Jutta Leerdam rijdt deze afstand inmiddels in 37,24 sec.

Om 13.00 uur een bericht dat bij mij verwarring sticht: “Hare Majesteit de Koningin heeft gisteren in Laren een toneelvoorstelling van oud-studenten bijgewoond. Opgevoerd werd het Engelse blijspel ‘Op het Lady-kantje af’. Het bezoek van de vorstin was onofficieel . Tijdens de pauze gebruikte zij de koffie bij de spelers achter het toneel.”
Een Brits blijspel met zo’n titel? Ik weet toevallig dat ons woord ‘ledikant’ bij Engelstaligen de wenkbrauwen doet fronsen. Toch maar even opgezocht. Het gaat om het stuk ‘The Relapse or Virtue in Danger’ geschreven door Sir John Vanbrugh (1664-1726). De vertaler moet om hem/haar moverende redenen voor deze titel hebben gekozen. Nader onderzoek is geboden.

Foto:  Koningin Juliana in maart 1962   (coll Nationaal Archief)

9 maart 2022

174 - uit het radionieuws van 9-3-1962: onwaarschijnlijkheden

Vandaag, 60 jaar geleden, wordt ons geloof in statistiek en kansberekening danig op de proef gesteld. In het bulletin van 13.00 uur worden we getrakteerd op maar liefst 3 neergestorte vliegtuigen: “In een bos in Normandië is een transportvliegtuig van de Amerikaanse luchtmacht neergestort.” De 4 motorige C130 had 14 inzittenden die allen zijn omgekomen. Direct daarop: “In midden Italie is een Italiaans vrachtvliegtuig tegen de helling van de berg Velino in de Abruzzen gevlogen en neergestort.” Het telde 5 bemanningsleden, van wie geen de ramp overleefde. En hop, de volgende: “In de buurt van Adena, in het zuiden van Turkije, is een passagiersvliegtuig van een Turkse maatschappij verongelukt.” De F-27 Friendship had 8 passagiers en 3 bemanningsleden aan boord.
En dan volgt tot overmaat van ramp om 18.00 uur het bericht: “Voor de kust tussen Katwijk en Zandvoort wordt sinds vanmorgen een vliegtuig van de Koninklijke Marine vermist. Het toestel, een Hawker Seahawk, is waarschijnlijk verongelukt. Vanmiddag zijn voor de kust olievlekken waargenomen.” 
Vier vliegtuigen op een dag, dat is onwaarschijnlijk veel.
Even onwaarschijnlijk is het bericht in hetzelfde bulletin dat in Weert twee Duitse auto’s met elkaar in botsing zijn gekomen. “De bestuurders van de 2 auto’s, beiden Duitsers, zijn om het leven gekomen.” Reken eens na hoe groot de kans is dat je als Duitser in Nederland door een landgenoot wordt dood gereden.

Ter verluchtiging van deze trieste dag is er het nieuws dat leden van de Britse luchtmacht na een oefenvlucht boven het Kanaal een bruinvis in de helicopter aantroffen. “Het dier was in de geopende cabine van het hefschroefvliegtuig gesprongen, toen dit laag boven het water hing.” Erg wonderlijk. Als ik me de herrie en de wind voorstel van een laaghangende helikopter zou ik me als bruinvis snel uit de voeten maken. Zo niet deze.

afbeelding:  Frederic W. True (wikimedia Commons) 

8 maart 2022

173 - uit het radionieuws van 8-3-1962: boeie

Algerije (nu meer dan een miljoen slachtoffers), de toekomst van Nieuw Guinea en de hervatting van de kernproeven zijn by-far de belangrijke, terugkerende thema’s ieder uur. Maar deze worden gelardeerd met de ditjes en datjes waar ik van houd en die soms bellen doen rinkelen.
Zo horen we om 13.00 uur dat de Kamer van Koophandel in Mönchen Gladbach de ‘kooptochten’ naar ons land onderzoekt en schat dat in 1961 “zeker 25 miljoen Duitsers inkopen in Nederland hebben gedaan.” Dat is best veel, 16 jaar na WOII.
Om 22.30 uur horen we: “In de Sovjet Unie worden 6 jongen van ruimtehond Strelka opgeleid voor ruimtevaart. Westelijke waarnemers vermoeden dat ze zullen worden gebruikt voor vluchten naar of rond de maan, voordat men dit zal proberen met een bemand ruimtevaartuig.” Toch weer knap werk van die westelijke waarnemers. Maar graag nog wat meer info over dat opleiden voor de ruimtevaart als dat kan. En jongkies van Strelka? Heeft Laika afgedaan?

Om 18.00 uur een overzicht van de ijstoestand meegedeeld door Rijkswaterstaat. “Op het IJsselmeer is het ijs voor Amsterdam weer in beweging gekomen, waardoor de scheepvaart wordt bemoeilijkt. Hulp van een ijsbreker is aanwezig.” Dat vond ik als kleine jongen ongelooglijk stoer, de sterke ijsbreker die zich een weg baant door opkruiend ijs. Grrrrh.
Minder tot de verbeelding sprekend is het bericht om 19.00 uur: “Een bericht voor de scheepvaart meegedeeld door de chef hydrografie. Het groene wrakdrijfbaken met cylinder-top-teken voor de haven van Schokkerhaven is vervangen door de groene wraklichtboei.”
Boeie, of lekker belangrijk, zou ik dan denken, maar die uitdrukkingen behoorden nog niet tot mijn woordenschat, toen.

foto: Wim van Rossum Anefo (coll nationaal archief)