5 november 2023

732 - uit het radionieuws van 5 november 1963: Lyndon Baines Johnson

Van de extreem grote hoeveelheid tekst vandaag (106 pagina’s) ging zeker de helft over een heftige brand in Vlaardingen. 4000 ton kunstmest van Delta Chemie was gaan branden en daar kwamen ‘nitreuze dampen’ bij vrij en dat, weet ik nog van scheikunde, is slecht nieuws. Alle registers werden opengetrokken: 400 mensen uit de naast liggende wijk werden direct geëvacueerd, in West-Vlaardingen, Maassluis en Maasland moest alle vee naar binnen, van huizen en kassen in het Westland alle ramen en deuren dicht, ziekenhuizen, politie, Rode Kruis en BB in staat van paraatheid, 900 militairen stand-by en er werd overwogen heel Vlaardingen te evacueren. Minister-president Marijnen, de DG van Volksgezondheid en minister Toxopeus waren ‘ter plaatse’. Het werd nog spannend omdat rond de middag een naastliggende opslag met zwavel vlam vatte. De brand werd bestreden met 50 stralen. Saillant detail is dat vorige maand 2500 omringende bewoners een petitie hadden ingediend om Delta Chemie weg te krijgen, vanwege gevaarlijke stoffen te dicht bij de woonhuizen. Het ANP kiest ervoor ieder uur de luisteraars bij te praten over wat is gebeurd en dan volgen de recente ontwikkelingen. Zo krijg je de dag wel vol. 
Was er dan geen ander nieuws? Jazeker: “Vanmorgen is de vice-president van de VS, Lyndon Johnson, geland op Ypenburg voor een driedaags bezoek aan ons land.” Hij bezoekt Rotterdam, hij spreekt de MP en morgenavond geniet hij een warme hap op Soestdijk. Yummie.

Foto: Premier Marijnen en Lyndon Baines Johnson luisteren naar het volkslied, Ypenburg 5 nov 1963 (Harry Pot, Anefo)

4 november 2023

731 - uit het radionieuws van 4 november 1963: schaken: dames

De dag opent met een voor onze oren wonderlijk bericht op het radionieuws: “Commandotroepen van Nationalistisch China zijn, volgens het Communistische Persbureau Nieuw China, het vasteland binnengedrongen. Het persbureau meldt dat Formosa voortdurend kleine groepen gewapende agenten naar de Communistische Chinese kustgebieden stuurt om daar sabotage te plegen.” Dat is voor ons nu de omgekeerde wereld. Taiwan zou zich nu drie keer bedenken om het grote China uit te dagen.
Al dagenlang bericht het ANP over het damesschaaktoernooi dat zich in Amsterdam afspeelt. Komisch is het gestoei met de termen mejuffrouw en mevrouw. Kennelijk was het in 1963 belangrijk de juiste aanspreekvorm te hanteren. Van de Nederlandse speelsters is de huwelijkse staat bekend en gaat het over mejuffrouw de Klerk die heeft verloren en mevrouw Heemskerk die remise overeen is gekomen. Van de tegenstanders blijkbaar niet, het zijn steeds de Poolse Konarkowska of de Roemeense speelster Nicolau.
Triest nieuws om 13.00 uur: “Bij een ernstige botsing in dichte mist op rijksweg 34 onder Borger in Drenthe zijn vanmorgen zes kweekschoolleerlingen om het leven gekomen. Vier anderen zijn zwaargewond in een ziekenhuis opgenomen. Het waren leerlingen van de kweekschool met de Bijbel uit Groningen die op weg waren naar een sportdag in Emmen.” Om 18.00 uur horen we dat twee van de vier gewonden zijn overleden. Acht dodelijke slachtoffers, dat hakt erin. Ze gaan die bijbel hard nodig hebben.

Foto: : Hoogovenschaaktoernooi dames: mw Fenny Heemskerk, R. Bruce. De heren Bouwmeester en Donner kijken toe. 12 januari 1953 (Anefo, coll NA)

3 november 2023

730 - uit het radionieuws van 3 november 1963: seksuele voorlichting

Ieder uur nieuws uit het Duitse Lengede waar 10 dagen geleden een mijnramp plaatsvond en gisteren op spectaculaire wijze 3 mijnwerkers zijn gered. De boorploeg ging met de spullen naar huis en de voorbereiding voor de grote rouwdienst nam een aanvang, toen vandaag klopsignalen werden opgevangen. Van de 40 vermiste mijnwerkers blijken 11 nog in leven. 
In Amsterdam loopt het tweedaagse NVSH-congres op zijn eind. Daar werd een onderzoek gepresenteerd: “Grote groepen jongeren krijgen geen sexuele voorlichting en van opvoeding op dit gebied is vrijwel nergens sprake.” Daar kijk ik niet van op. Thuis was seks een niet bestaand onderwerp. En op de jongensschool legde de godsdienstleraar, een priester, aan ons uit dat mannen een penis hebben en vrouwen een vagina en dat, om kinderen te verwekken, de penis in de vagina moet. Het onbegrip werd ruim overstemd door de hilariteit die volgde. Vragen? Geen vragen, dan gaan we verder met Mozes die van God de stenen tafelen ontving.
Tot slot cultuur: “Het Nederlands congres in Antwerpen heeft een resolutie aangenomen waarin wordt gepleit voor de oprichting van een Hoge Raad voor de Nederlandse cultuur. Deze zou de innerlijke kracht van de Nederlandse beschaving, de culturele eenwording van het taalgebied en de uitstraling van de Nederlandse cultuur naar het buitenland moeten bevorderen.”  Innerlijke kracht, uitstraling? Ik zie gelijk die oranje indiaan en die vrouw met een grote kaas op haar hoofd voor me die, als wij EK of WK spelen, steevast in beeld komen.

Foto: klas IIIA, 1967, met in het midden godsdienstleraar B. Jansen, beter bekend als ‘de Knoebel’. Rechts van hem de auteur dezes.

2 november 2023

729 - uit het radionieuws van 2 november 1963: geschikt of ongeschikt

De hele dag nieuws uit Saigon, waar door een militaire coup president Ngo Dinh Diem is verjaagd, inclusief al zijn broers en schoonzussen die op cruciale posten waren aangesteld. Behalve broer Thoec, de aartsbisschop van Zuid Vietnam die in Rome is, en schoonzus Nhoe, op tournee in Amerika. “Zij beschuldigt de VS ervan tot deze revolte te hebben aangezet.” Het volk is blij, de nieuwe machthebber is Boeddhist. De afgelopen maanden hebben zeven boeddhistische monniken zichzelf door openbare zelfverbranding van het leven beroofd.
Verder binnenlands nieuws. “In de Westerkerk in Amsterdam is de jaarlijkse herdenkingsplechtigheid gehouden ter nagedachtenis van de 30-duizend geallieerde militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in ons land zijn gevallen.” Dertig duizend, ik schrik van dat aantal. En ik weet van geen jaarlijkse herdenking voor geallieerde slachtoffers. Is die verdampt in de loop der tijd?
Op een veilige tijd, 22.30 uur, gaat het over het NVSH-studiecongres, vandaag in Amsterdam. “Professor Oldewelt meent dat in de houding van ouderen tegenover het seksuele gedrag van jongeren te veel nawerking schuilt van het eigen verleden. Het enige wat ouderen kunnen doen is de jeugd verstandig begeleiden. Aan leiding hebben jongeren van nu, volgens hem, geen behoefte. Hij waarschuwde wel tegen bepaalde prikkelende lectuur en betreurde het dat er geen instantie is die hier het ‘ongeschikt’ uitspreekt." Wat een zeur. Laat het los, laat gaan die boel.

Foto: Sophia Loren in ‘Yesterday, today and tomorrow’ 1963 (Pierluigi Praturion, public domain)

1 november 2023

728 - uit het radionieuws van 1 november 1963: het esthetisch moment

Het ANP: “De prijzen van yoghurt, pap en vla gaan aanstaande zondag met twee cent per liter omhoog. Dit is een gevolg van de prijsverhoging voor consumptiemelk.” Waarvan acte.

Ook belangrijk: “De verhouding tussen de loon- en inkomstenbelasting van gehuwden en ongehuwden zal niet worden veranderd. Minister Witteveen herinnerde eraan dat het ongehuwdentarief nog vrij kort geleden werd verlaagd.” Dus goed en wel, vrijgezellen mochten toen meer afdragen, ze hadden immers geen vrouw en kinderen te onderhouden.

Dat het echt een andere tijd was blijkt om 13.00 uur: “Voor de keuring van candidaten voor de Rijkspolitie zijn nieuwe eisen gesteld. Het zullen echte speurders moeten zijn, want ook hun reukvermogen zal aan een onderzoek worden onderworpen. Voor mannelijke kandidaten zijn kleine lichamelijke afwijkingen toegestaan, maar voor de dames spelen esthetische overwegingen een rol bij de keuring. Een goed geproportioneerde lichaamsbouw is vereist. In de Staatscourant wordt dit omschreven als het esthetisch moment.” Stel je de ophef voor als iets dergelijks vandaag zou worden gepubliceerd. Oeff. Maar praktisch, hoe zou dat die keuringscommissie aan dit ‘esthetisch moment’ invulling geven. ‘Deze kandidate heeft niet zo’n best beenwerk, afwijzen?’  Zoiets.

Foto: Zondagsrijverbod, controle door Rijkspolitie. 1956 (Harry Pot, Anefo)

31 oktober 2023

727 - uit het radionieuws van 31oktober 1963: adres aan Den Uyl

Het ANP: “Een vijfjarig meisje uit de Michelangelostraat in Amsterdamse heeft de gemeenteraad voor een probleem geplaatst door het zenden van een adres. Het meisje vraagt daarin geen parkeerhavens aan te brengen in haar straat omdat de stoep dan te smal wordt om te spelen. Burgemeester van Hall vroeg zich af of het staatsrecht toelaat dat minderjarigen adressen sturen. Professor van der Hoeven wees erop dat een adres sturen geen rechtshandeling is en dat kinderen dat best kunnen doen. Het argument dat alle kinderen dat kunnen gaan doen, weerlegde hij met de opmerking dat dat ook geldt voor alle volwassenen. De wethouder voor Publieke Werken, doctorandus den Uyl, deelde mee dat de parkeerhavens doorgaan maar, zei hij als troost, de stoep aan de overkant blijft vijf meter breed.” Zo leert de Nederlandse radioluisteraar Joop den Uyl al vroeg kennen als een besluitvaardige bestuurder. Kom daar nog eens om. 
We leren veel vandaag. “De Rotterdamse politie gaat strenger op de voetgangers op buitenwegen letten. Het wegenverkeersreglement schrijft voor dat voetgangers, waar geen trottoir is, links van de weg moeten lopen.” Die regel mag wel eens worden afgestoft, net als de afspraak dat we na zonsondergang op de fiets voor- en achterlicht dienen te voeren. Maar nu toon ik mij een oude zeur.
s-Avonds meldt het ANP dat de NS extra treinen heeft moeten inleggen vanwege grote drukte. “De drukte wordt veroorzaakt doordat veel mensen in verband met Allerheiligen een lang weekend hebben en op reis gaan.” Die vrije RK-feestdag zijn we kennelijk onderweg verloren.

Foto: Wethouder den Uyl en burgemeester van Hall op de publieke tribune in de Tweede Kamer, 1964 (Eric Koch, Anefo)

30 oktober 2023

726 - uit het radionieuws van 30 oktober 1963: Nederland-Luxemburg 1-2

Door mislukte oogsten zit het Oostblok met enorme graantekorten. Ze vragen Canada en de VS hun overschotten aan hen te verkopen. Dat is controversieel, het zijn wel communisten, de vijand. Of het vanwege het geld is of uit mededogen, maar de verkoop komt op gang. Het ANP: “Canada gaat Tsjechoslowakije ruim 44 miljoen schepels tarwe leveren, over een periode van 5 jaar.” Schepels? Dat blijkt 10 liter, wist ik niet.
Frankrijk is weer in de contramine: “Minister Couve de Murville pleit voor een ingrijpende reorganisatie van de NAVO. De huidige opbouw noemde hij uit de tijd. Maar de reorganisatie zal pas mogelijk zijn als ook andere lidstaten tonen een eigen nationale wil te hebben, zoals Frankrijk heeft gedaan, aldus Couve de Murville.” Nou collega Luns, ‘put that in your pipe and smoke it.’ Couve wist natuurlijk allang dat Luns een meeloper is, eerst met de NSB, later met de VS.
Ons nationale zelfvertrouwen heeft sowieso een deuk opgelopen vandaag. “Het Nederlands voetbalelftal heeft in Rotterdam met 2-1 verloren van Luxemburg en is nu uitgeschakeld in het toernooi om de Europese beker voor landenploegen.”
Tot slot uit het avondbulletin: “In Naarden heeft vanmiddag een brand gewoed in een fabriek van brandblusapparaten.” Oh, oh wat zullen hier grappen over zijn gemaakt.

Foto: Nederland-Luxemburg 1-2, Kruiver krijgt een terechtwijzing van de scheidsrechter. (Harry Pot, Anefo)

29 oktober 2023

725 - uit het radionieuws van 29 oktober 1963: ms Henri Dunant

Vandaag bestaat het internationaal Rode Kruis 100 jaar. Want het was in 1863 dat 16 landen zich verplichtten onschendbaarheid te waarborgen aan gewonde soldaten en hun verplegers. Dit alles op initiatief van Henri Dunant die in 1859 op het slagveld van Solferino erg van streek was geraakt door het lijden van de gewonde soldaten.
Voor mij is Henri Dunant vooral de naamgever van het schip dat van Arnhem naar Keulen vaart en terug, waarop zieken een mooi reisje genieten, verzorgd door Zonnebloem vrijwilligers. Ik zag dat de oerversie van de Henri Dunant in 1959 te water is gelaten en in 2005 is verkocht aan Partyschepen BV. Zo gaat dat. Maar een nieuwe versie van de Henri Dunant vaart gelukkig nog rond.

Dan om half elf, roken. Het ANP: “Onder rokers blijken vooral jongeren en vrouwen er sterk van overtuigd te zijn dat roken ongezond is. Zware rokers denken dat het allemaal wel meevalt. Dit zei de Amsterdamse hoogleraar professor Koekebakker. Hij vindt het opvallend dat velen die de overtuiging hebben dat roken ongezond is toch meer zijn gaan roken. Het verstrekken van informatie alleen is dus niet voldoende om gezonder gedrag te bewerkstellingen.”   Belangwekkende conclusie; onthoud die naam: professor Koekebakker. Is niet moeilijk.

Foto: Prinses Beatrix bezoekt de Henri Dunant, 1967 (Ron Kroon, Anefo)

28 oktober 2023

724 - uit het radionieuws van 28 oktober 1963: China in 1963

Complot denken is niet nieuw. Het ANP 60 jaar geleden: “Communistisch China ziet het kernstopakkoord als een politiek komplot van Amerika, Engeland en Rusland om de wereld te veroveren. Communistisch China zal daarom streven naar een eigen atoomstrijdmacht, aldus Tsjen Ji.” Zo de waard, zo zijn gasten. Iedereen speelt Risk.

Horror is Zuid Afrika waar een liftkooi met 75 mannen in een goudmijn op 1500 meter diepte door kabelbreuk in een vrije val kwam en toen door de noodrem is vast gelopen. Ieder uur horen we hoe erg het is, maar oplossingen zijn nog niet voorhanden.

Om 22.30 uur, het Vaticaan: “In de Sint Pieterskerk is de eerste stap gezet op weg naar simultaanvertalingen van redevoeringen tijdens het concilie. De cabines voor de vertalers zijn geplaatst. Nu wordt gezocht naar vertalers die de toespraken in het Latijn direct kunnen omzetten in de verschillende landstalen. Daarna zullen ruim 2000 transistorradio’s voor de concilievaders worden aangeschaft. De totale kosten worden geschat op 2 miljoen gulden.” Daar lopen dus lieden rond die in het Latijn oreren, en dan hopen dat dat netjes naar het Swahili, Bahasa en 50 andere talen wordt vertaald. Als het niet waar is, is het goed verzonnen. Maar het is waar, het ANP zegt het.

Foto: 1963-08  年 南京路上好八连

27 oktober 2023

723 - uit het radionieuws van 27 oktober 1963: zondag

Zondag is traditioneel sportuitslagendag en verkeersongelukkendag. Zo ook vandaag. Opvallend bij de Korfbal, hoofdklasse B: ZKC-Allen Weerbaar 11-1. En die van Allen Weerbaar moesten toen nog naar huis.
“Bij de rotonde Deil in de Betuwe is een personenauto in het water gereden. De twee inzittenden, beiden afkomstig uit Vught, kwamen om het leven.”   Ik reed gisteren nog over klaverblad Deil. Je moet daar nu goed je best doen om in het water te rijden. Opvallend is dat knooppunt Deil een klavertje-drie vorm heeft gekregen. Verkeer van de A2 uit het noorden naar de A15 (Rotterdam-Bemmel) in oostelijke richting heeft een grote eigen bocht gekregen met twee extra viaducten. Wil je je dit dure voorrecht goed realiseren als je deze route ooit neemt.
Verder laat het ANP ons de hele dag meeleven met het lot van de drie mijnwerkers die in het Duitse plaatsje Peine nog in leven zijn na een vreselijk ongeluk. De schacht is vol modder gestroomd, van 40 mijnwerkers is niets meer vernomen en deze drie, op 64 meter diepte opgesloten in een zijgang, hebben nu via een boorgat van 15 cm contact met boven. Ze willen eten, drinken, warme truien en sigaretten. Die sigaretten zijn hun geweigerd, meldt het ANP. Flauw hè.

Foto: 27 oktober 1963 Voetbal Eerste Divisie: Excelsior-Elinkwijk 2-3 (Jac de Nijs, Anefo)    Nat veld, zo te zien.

26 oktober 2023

722 - uit het radionieuws van 26 oktober 1963: verkeersonderwijs

Soms brengt het ANP echt raar nieuws: “Eind deze maand wordt in Frankrijk de 48 miljoenste inwoner verwacht. In 1946 waren er 40 miljoen Fransen. Aangenomen wordt dat in 1971 de 50 miljoen zal zijn bereikt.” Is dat veel, weinig, zijn de Fransen er tevreden mee? Lekker belangrijk, zeggen we nu.
Of deze: “Alle Lappen in de buurt van het Zweedse Kiruna krijgen iedere keer dat daar een raket wordt gelanceerd 70 gulden. Het geld is bedoeld als tegemoetkoming voor de schade in de rendierstapel. Zo kunnen eindeloze discussies worden voorkomen over de vraag of er rendieren door neervallende raketten zijn gedood of gewond. Voor de 200 Lappen die in dit gebied als nomaden leven, zullen schuilplaatsen worden gebouwd en ze krijgen transistor radio’s om waarschuwingen op te vangen.” Leuk voor in de wist-je-dat-rubriek van de Okki of de Taptoe, maar op het ANP-radionieuws?
Wel serieus is het wetsvoorstel van staatsecretaris Grosheide van OKW. Hij wil op de lagere school “het verkeersonderwijs, dat nu nog onderdeel is van het vak aardrijkskunde, tot een afzonderlijk leervak maken. Dit moet tot een betere verkeersmentaliteit leiden.” "Verbond Veilig Verkeer is niet tevreden. Zij willen het ook in het kleuteronderwijs en het voorgezet onderwijs verplicht stellen."
Let op, Bond, wie overvraagt krijgt niets.

Foto: Verkeersdiploma behaald in 6e klas lagere school (juli 1965)

25 oktober 2023

721 - uit het radionieuws van 25 oktober 1963: ''minister Luns presideert''

Den Haag is vandaag in rep en roer nu het zes ministers van Buitenlandse Zaken op bezoek heeft. Onze eigen Luns heeft ze uitgenodigd voor een ‘ministeriële conferentie’. Vijf van de EEG, waaronder de Franse Couve de Murville, en de nieuwe Britse minister Butler. Elk met een gevolg van 10, 15 man, samen meer dan 100, en er zijn 150 internationale journalisten. Juul houdt een borrel en Luns biedt de gasten een diner aan. Kortom, reuring in het Haagje, waarover het ANP uurlijks verslag doet.
Ook Utrecht komt in het nieuws: “B&W van Utrecht willen met het oog op strenge winters in de toekomst voor ruim 200.000 gulden materieel gaan kopen voor sneeuwruimen en gladheidbestrijding.” Het komt vaker langs, men is nog erg geschrokken van de barre winter dit jaar.
Dan het Vaticaan. Er gaan stemmen op om te komen tot een nieuwe universele kalender met een vaste datum voor Pasen. “Het concilie is akkoord maar stelt als enige eis dat de week zeven dagen blijft tellen waarvan één een zondag is.”
Hierbij bekruipt mij een raar gevoel. Gaan zij daarover? En de woensdag dan, of de vrijdag met zijn vrijmibo, die zijn mij ook heilig om het maar eens in hun termen te zeggen.

Foto: Luns in gesprek met Couve de Murville, Den Haag, 25 okt 1963 (Joop van Bilsen, Anefo)

24 oktober 2023

720 - uit het radionieuws van 24 oktober 1963: vliegende vis

In het zuidwestelijk deel van de Stille Oceaan zijn drie bewoners van de Cook-eilanden teruggevonden die 2 maanden op zee hadden gezworven. Het ANP: “Het enige voedsel waren vliegende vissen die over het bootje sprongen en die ze met de hand grepen en twee cocosnoten die langs kwamen drijven.” Klinkt als een bijbels verhaal: ‘en zij baden tot God en ziet, vissen sprongen in de boot en kokosnoten klotsten tegen het voorplecht. En zij dankten God, die hen daarop een malse plensbui zond.’ Zoiets.

“Operatie ‘Big Lift’ is een volledig succes geworden. In 60 uur tijd zijn 16.000 Amerikaanse militairen uit de VS naar West-Europa overgevlogen. Aan deze oefening namen ook nog 24.000 militairen uit NAVO-landen deel.” Serieuze oefening. Ik denk dan altijd gelijk over waar al die gasten moeten slapen, wie ze te eten geeft en hoe je ze een beetje schoon houdt en in het gareel. Het zijn wel 40.000 jonge jongens, ja.

“De 198 bewoners van het eiland Tristan de Cunha, dat twee jaar geleden door een vulkaanuitbarsting werd verwoest (zie Oud-Nieuws 10 okt. 1961), zijn uit Engeland vertrokken op terugreis naar het eiland. Hun leider, Willie Repetto, vond dat het leven in Engeland alleen bestaat uit geld en zorgen.” Nee, die bolhoed past niet iedereen.

Foto: Wilhelm von Gloeden: Boy with Flying Fish. Albumen print 1895 (public domain)

23 oktober 2023

719 - uit het radionieuws van 23 oktober 1963: Koekoek afgeluisterd?

Haarlem krijgt een bunker van 1,25 miljoen gulden. Het ANP: “De bunker zal worden geplaatst in de tuin van het provinciehuis en zal in oorlogstijd dienst doen als overleg- en verbindingscentrum en plaats bieden aan 50 personen.” Je ziet die dingen wel op filmpjes over de koude oorlog: stapelbedden, dekens, gasmaskers aan de muur en een sobere vergaderzaal waar de gezagdragers hun wijze beslissingen zullen nemen als de atoombomen over ons heen vliegen. Zij liever dan ik.
Verder binnenlands nieuws: “Sinterklaas blijkt op 16 november in Rotterdam en Amsterdam gelijktijdig aan te komen. Dat betekent dat de Rotterdamse kinderen, terwijl Sint door de Maasstad trekt, op televisie zijn intocht in Amsterdam kunnen volgen. Men zoekt naarstig naar een oplossing.” Heel verstandig heeft het ANP dit probleem pas om half elf s-avonds gebracht, als alle kindertjes slapen, nemen we aan. 
En dan: “De heer Koekoek van de Boerenpartij verklaarde er van overtuigd te zijn dat zijn telefoon al vijf jaar wordt afgetapt. Minister Toxopeus verklaarde onmiddellijk dat deze kwalijke beschuldiging ongegrond is. ‘Mijn ja staat tegenover het nee van de minister’ aldus de heer Koekoek.”   Hij kreeg weinig bijval: wie beschuldigt moet bewijzen, werd geroepen. “Minister Toxopeus zal een nader onderzoek laten instellen.” Ai, zwaktebod. Het is onzin of het klopt.

Foto: Kamerlid Hendrik Koekoek met naast hem zijn collega Evert Jan Harmsen, 1963 (Harry Pot, Anefo)

22 oktober 2023

718 - uit het radionieuws van 22 oktober 1963: Hans Grosheides cijferdouche

President Tito is in New York. Hij werd gisteravond in zijn hotel belaagd door Anti-Titoïsten. Dat woord kende ik niet. Maar dat zal onze Josip Broz weinig schelen, punt is dat hij zich nu "onvoldoende beschermd voelt en daarom een grote receptie voor 1100 gasten in het Waldorf Astoria heeft afgezegd." De drank blijft wel goed, maar die duizenden canapés en ćevapčići?
De Belgische kardinaal Suenens heeft voorgesteld om bij het Vaticaans Concilie wat vrouwelijke waarnemers toe te laten. “Hij betoogde dat de helft van de wereldbevolking uit vrouwen bestaat.” Een man met visie, zou ik zeggen. Onthoud die naam.
De Kamer wil het arbeidsverbod voor jongeren gefaseerd optrekken van 14 naar 15 jaar. Parallel hieraan wordt overwogen de leerplicht te verlengen, maar dat gaat geld kosten. Staatssecretaris Grosheide van onderwijs had alle varianten zorgvuldig doorgerekend, maar dat werd de kamer te veel. Het ANP: “De Tweede Kamer besloot een punt achter de diskussie te zetten. Ze had bezwaar tegen een dergelijke cijfer-douche midden in het debat.”
Kamerlid Peschar (PvdA) heeft andere zorgen. Hij heeft gezien “dat 27.500 gulden is uitgetrokken voor een nieuwe dienstauto voor de minister-president. Hij had de catalogus van auto-RAI meegebracht met knappe auto’s voor een veel bescheidener prijs.” Zou die catalogus nu ook bij de kamerstukken zitten?

Foto: Staatssecretaris van OKW en bolleboos  JH Grosheide, ‘kind van staat’ genoemd vanwege zijn jeugdige uiterlijk (Harry Pot, Anefo)

21 oktober 2023

717 - uit het radionieuws van 21 oktober 1963: stroomstoring

“Een groot deel van Amsterdam heeft vanmiddag een half uur zonder stroom gezeten. De storing begon even voor vijven, juist tijdens het spitsuur, zodat vooral in de binnenstad een grote verkeerschaos ontstond. Trams bleven plotseling stilstaan en verkeerslichten vielen uit.” 
Dat zal een vreemde gewaarwording zijn geweest. Tegenwoordig zijn we nog 100 keer afhankelijker geworden: geen kassa die het nog doet, geen alarmsysteem dat werkt, geen deur of lift die nog in beweging komt. Wat zou er gebeuren als de stroom een week uitvalt in, noem eens wat, de randstad? Ik mag hopen dat ‘de overheid’ hier een scenario voor heeft, maar hoe dat dan wordt gecommuniceerd? Via de transistor radio op batterijen?
In één ding is ons land bij stroomstoring altijd heel voorspelbaar, het geboortegolfje. Een jaar of wat geleden, toen er een helikopter in een hoogspanningsmast was gevlogen, zat de Lopikerwaard een dag of wat zonder stroom. En ja hoor, negen maanden later, bingo.
En om half elf: “De tweede kamer vraagt de minister van Justitie te bevorderen dat gedetineerden die willen trouwen daartoe in staat worden gesteld, in de gevangenis, daarbuiten of bij machtiging.” Met elkaar, moet je nu ook vragen. Toen niet, toen hadden we het homohuwelijk nog niet.

Foto: Brug over de Amstel kan door stroomstoring niet dicht. Fietsers klauteren van het brugdek af. 1979 (Hans van Dijk, Anefo)

20 oktober 2023

716 - uit het radionieuws van 20 oktober 1963: 'oplossing niet in zicht'

In het radionieuws duikt de naam Bouteflika op, de Algerijnse minister van Buitenlandse Zaken. Apart type, deze Bouteflika (1937-2021). Hij was toen dus 26 en bleef BuZa-minister tot 1979. In 1983 is hij veroordeeld wegens stelen uit de kas, ging een tijd in exil en was vanaf 1999 twintig jaar President. Ik weet weinig van Algerije, maar wel dat zich daar veel wreeds en gruwelijks heeft voltrokken.
Lord Home heeft als opvolger van Harold Macmillan zijn nieuwe regering gepresenteerd. Hij moet nog afstand doen van zijn adellijke titel, dan mag hij ook lid worden van het Lagerhuis.
“De premier van Kenia, Jomo Keniatta, heeft de leiders van de oppositie in zijn land opgeroepen samen één front te vormen tegen ziekte en onwetendheid, de ware vijanden van de natie.” Mooi gezegd, Jomo. Ik ben ook tegen onwetendheid, maar heus. Wat zou ons land gezegend zijn met wat minder onwetendheid.
Dan de actualiteit, van 60 jaar geleden: “Het bureau van de Verenigde Naties voor hulp aan de Palestijnse vluchtelingen zal zijn fondsen dit jaar ver overschrijden. Deze instantie zorgt voor onderdak, voedsel, kleding en onderwijs voor 1 miljoen 200-duizend vluchtelingen in Jordanië, Libanon, Syrië en de strook van Gaza. Volgens het jaarverslag van het VN-bureau is een oplossing voor dit probleem nog niet in zicht.”

Foto: Nakba 1948. Jaramana Refugee Camp, Damascus, Syria (public domain)

19 oktober 2023

715 - uit het radionieuws van 19 oktober 1963: Dolce Paola

“Uit het dierenpark in Tilburg is gisteren een wolvin gevlucht. Het dier sprong over een muur en verdween in de bossen.” Paarvorming en dan jongen is er kennelijk niet van gekomen. Dat gedoe met wolven in Nederland is pas een jaar of 10, 15 oud.

Het ANP om 13.00 uur: “Prinses Paola van België, de echtgenote van prins Albert, heeft het leven geschonken aan een zoon, die de naam Laurent heeft gekregen.” Deze deugniet zal zich later als ‘prins plankgas’ ontpoppen. Maar vooralsnog is ‘dolce Paola’ verguld met de kleine Laurent.

In Oosterbeek confereert het Centraal Planbureau over Nederland in het jaar 2000. “Nederland zal dan 20 miljoen inwoners tellen, die voor 90% in steden zullen wonen. Ze zullen driemaal zoveel verdienen als wij nu, en zullen daarvoor slechts 35 uur per week werken. Om ze allemaal te kunnen huisvesten moeten we nu al beginnen 125-duizend woningen per jaar te bouwen. De overheid zal nog zo vele taken wachten, dat belastingverlaging ook er de komende 37 jaar niet in zit.”
Met die 20 miljoen zaten ze te hoog, maar hé, de pil kwam pas in 1964. Voor de rest kun je het CPB van toen complimenteren. Jammer dat er nooit naar ze wordt geluisterd.

Foto: Dolce Paola en prins Albert verlaten met burgemeester Samkalden de ambtswoning in Amsterdam, 1969 (Joost Evers, Anefo)

18 oktober 2023

714 - uit het radionieuws van 18 oktober 1963: kat in de ruimte

“De Ierse regering voert besprekingen met de leiders van Ulster over de mogelijkheid van een Ierse hereniging. Dit moet in eerste ronde dienen om diepgewortelde verdenkingen en vooroordelen weg te nemen.” Leuk voorstel, maar mislukt, kunnen we concluderen.
Frankrijk, doet weer van zich spreken. Laatst werd de eerste Franse atoombom opgeleverd. Vandaag een nieuwe stap in hun ruimtevaartprogramma. Het ANP: “Frankrijk heeft met succes een kat in de ruimte gebracht en het dier veilig naar de aarde laten terugkeren.”
Félicette heette de kat. Daar is het wel bij gebleven, wat betreft de Franse ‘aérospatiale’.
Majesteit, prins en prinses, op bezoek in Thailand, bezochten vandaag erevelden bij de Burmaspoorweg en de brug over de River Kwai. Het ANP: “De brug, door geallieerde krijgsgevangenen gebouwd, werd in tegenstelling tot wat de film suggereert, nooit opgeblazen en is nog steeds in gebruik.” Kijk, dat wist ik niet.
Waar het helemaal misgaat is diep in de Sahara. Algerije en Marokko vechten een bloedig grensconflict uit. Maar Koning Hassan en de kersverse president Ben Bella geven geen krimp. Ik zocht het op en zag hoe verschrikkelijk groot Algerije is: bijna 2,4 miljoen km². Dat zegt niemand wat, als je het niet omrekent naar voetbalvelden. Doe ik niet, ik houd het op 580 keer Nederland.

Foto: Félicette, the first cat in space, 1963 (Ron Frazier)

17 oktober 2023

713 - uit het radionieuws van 17 oktober 1963: geboortebeperking

Limburg op kop. Het ANP: “De Staatsmijnen in Heerlen krijgt een rekenmachine die ruim 5 miljoen gulden heeft gekost. Het is de snelste machine in Nederland. Het apparaat kan per seconde 40.000 optellingen met vele decimalen uitvoeren. Het kan ook magnetische banden verwerken waarop 50 miljoen cijfers worden gecodeerd.” Waarom juist de Staatsmijnen zo’n ding willen, zeggen ze er niet bij.

De economie draait overuren, er is een groot tekort aan arbeidskrachten. Eén geruststelling: “Aan de vrije zaterdag of de 45-urige werkweek zal niet worden getornd.”

De Kamer vraagt of de regering zich wil uitspreken over geboortebeperking, dit naar aanleiding van wat Monseigneur Bekkers heeft gezegd. “De overheid past terughoudendheid en voorzichtigheid, zegt minister Veldkamp. Vermeden moet worden dat de indruk ontstaat dat geen respect bestaat voor grote gezinnen.”
Over preventieve voorlichting bestaan in de kamer twee standpunten. De PvdA wijst naar de huisarts. Anderen vinden dat “deze langzamerhand de pakezel van alle maatschappelijke moeilijkheden wordt. Zij geven de voorkeur aan de kerken waar het de voorlichting betreft.” Dat lijkt me inderdaad het beste, die hebben eeuwen ervaring in family-planning.
Als ‘ongepland ongelukje’ mag ik zelf trouwens blij zijn dat 10 jaar eerder preventie nog zondig en onoorbaar was. Anders had ik niet bestaan. 

Foto: Kinderrijk gezin (bron: Christenleven.blogspot)