11 september 2022

352 - uit het radionieuws van 11-9-1962: noviciaat met plagerijen

Het ANP opent om 7.00 uur met het bericht dat de fractie van de PvdA in de Amsterdamse gemeenteraad drs Den Uyl heeft voorgedragen als opvolger van wethouder De Roos. Ik heb Joop den Uyl hoog zitten, maar het is goed dat hij in Amsterdam niet op alle fronten zijn zin heeft gekregen. Dan had de stad er heel anders uitgezien.
Later in dit bulletin horen we dat o.a. Ellen Craamer (bekend van ‘Middellandse Zee’, beluister dit lied op YouTube) en Jules de Corte een Edison krijgen. Voor het internationale populaire genre ligt de lat ook hoog. In deze categorie gaan de beeldjes naar onder meer Ella Fitzgerald, Jacques Brel en Oscar Petersen.

Om 13.00 echt belangrijk nieuws: “Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Margriet is in Leiden aan haar studententijd begonnen. Samen met enkele honderden andere meisjesstudenten zal zij zich onderwerpen aan de vele plagerijen die behoren bij het noviciaat. Prinses Margriet zal een algemeen oriënterende studie volgen in recht, economie en geschiedenis. Het is niet haar bedoeling examens af te leggen.”
Ik vind dat aardig gevonden, niet een studie kiezen, maar aan 'je studententijd' beginnen. Deze variant is voor Amalia geen optie meer. Na het hoer/sperma-emmer incident is het noviciaat met plagerijen bij het Corps een no-go geworden. Vreemd trouwens, er zijn tig andere studentenverenigingen waar je een leuke vrind kunt opdoen.

 

 

 

 

Foto:  HKH Margriet in Leiden, september 1962 (Harry Pot, Anefo coll NA) 

10 september 2022

351 - uit het radionieuws van 10-9-1962: Montreux Declaration

Om 18.00 uur meldt het ANP dat bij circus Boltini een olifant is ontvreemd. “De olifant heet Baby. Het dier is de leider van een groep van vier olifanten, die dagelijks in het circus optreden. Sinds de verdwijning van Baby weigeren zij te eten. Het nummer is voorlopig geschrapt.” Duidelijk nieuws, heldere taal. Dank ANP voor dit bericht.

Om 20.00 uur heel ander nieuws dat ik een paar keer opnieuw moet lezen: “De internationale vereniging van wereldfederalisten heeft in Rotterdam een studiecongres gehouden. In een resolutie wordt een beroep gedaan op de Verenigde Naties op ieder continent een universiteit te stichten voor de oplossing van geschiedkundige knelpunten tussen landen en voor de coördinatie van het geschiedenisonderwijs. Als voorbeelden worden genoemd het verschil van opvatting tussen Engeland en Nederland over de afloop van de Engelse oorlogen en de onbekendheid in Spanje met de 80-jarige oorlog.”
Jemig. Is dit serieus? Gaan we het allemaal nog eens dunnetjes over doen?
Even googelen leert dat de club nog steeds bestaat. Opgericht in 1947 en gevestigd in Den Haag. Ze streven naar ‘Global Peace’ op basis van hun Montreux Declaration met als doelstellingen o.a. limitation of national sovereignty; enforcement of world law directly on the individual; creation of supranational armed forces.
Ik wens de dames en heren veel succes. 

Foto: Circus Boltini 1962  (Jac. de Nijs,  Anefo coll NA) 

9 september 2022

350 - uit het radionieuws van 9-9-1962: Meyer Sluyser

Puur voor de honger naar oude namen: vanmiddag is onder leiding van kolonel Boumedienne een grote troepenmacht Algiers binnen gereden, ter bevestiging van het gezag van de leider van de onafhankelijkheidsbeweging, Ben Bella. De bevolking juichte de troepen toe. President De Gaulle sloot, na een soort zegetocht door de Bondsrepubliek, vandaag zijn staatsbezoek aan dat land af met een toespraak tot duizenden jongeren. Het ANP: “Hij zei tot hen dat ze behoorden tot een groot volk, al heeft het in het verleden enkele grote misstappen begaan. Maar, zei De Gaulle, het heeft de wereld ook beïnvloed door zijn denken, wetenschap en kunst.” Hij gaat er makkelijker mee om dan menig ander, in die tijd en nog steeds, is mijn inschatting.

Van heel andere orde zijn de zorgen van VARA bestuurslid Meyer Sluyser die pleit voor de internationale vaststelling van ethische normen voor radio en tv. Dit is actueel vanwege de opkomst van commerciële tv in Engeland. In Nederland is dit probleem van normvervaging zijns inziens bezworen “door de democratische organisatie van de omroep, de aandacht van de pers én, aldus de heer Sluyser, ook het parlement houdt een oogje in het zeil.” Ik had graag met Meyer Sluyser een paar uitzendingen van Ongehoord Nederland bekeken of wat ranzigs bij RTL5 of SBS.

Foto: Meyer Sluyser signeert zijn boeken, november 1962 (Ben van Meerendonk, collectie IISG)

8 september 2022

349 - uit het radionieuws van 8-9-1962: Nog één kerk

Zoals bekend zal de Nederlandse aanwezigheid op Nieuw Guinea na jaren soebatten de komende maanden aflopen. Maar natuurlijk niet nadat de goede werken zijn voltooid. In het 18.00 uur bulletin horen we dat vandaag in Hollandia de eerste steen is gelegd voor een kerk van de evangelisch christelijke gemeenschap, die vóór 1 december moet worden opgeleverd. Het ANP: “Het personeel van een Nederlands bouwbedrijf, geholpen door een aantal Papoea-arbeiders zal ‘s avonds en in het weekeinde doorwerken om de kerk op tijd af te krijgen. Het bouwwerk gaat bijna 200.000 gulden kosten en zal de grootste kerk van Hollandia worden.”

Die wil ik natuurlijk zien, maar dat lukt niet. Jayapura, zoals Hollandia nu heet, is rijk gezegend met kerken, ik tel er zo al 17. Maar de Evangelisch Christelijke haal ik er niet uit.  En nergens een spoor, in geen enkel fotoarchief. Eén hit bij het KITLV, maar daar mag ik dan weer niet in (??).

 Foto: 'churches Jayapura' op google maps

7 september 2022

348 - uit het radionieuws van 7-9-1962: ombudsman m/v

Het ANP om 13.00 uur: “Nieuw Zeeland krijgt een zogenaamde ombudsman. Het huis van afgevaardigden heeft in die functie een 57 jarige heer benoemd die advocaat, militair, bestuursambtenaar en diplomaat is geweest. Hij krijgt tot taak klachten van particulieren over het optreden van overheidsinstanties te onderzoeken.”
Een mooie hint van de nieuwslezer aan de Nederlandse overheid, zou ik zo zeggen. Maar nee. Pas rond 1970 kwam bij ons het woord in zwang toen de VARA het programma Geachte Ombudsman op de buis bracht en Marcel van Dam het populair maakte.
De enige echte ‘Nationale Ombudsman’ als onderdeel van de Hoge Colleges van Staat is in 1982 in het leven geroepen, dus 20 jaar deze nieuwsuitzending.
Heel goed, nooit te hard van stapel lopen is ook mijn devies.

 

 

 

 

 

 

 

Foto:  de eerste nationale ombudsman, prof. dr. Rang in 1983 (Rob Bogaerts Anefo coll NA) 

6 september 2022

347 - uit het radionieuws van 6-9-1962: 'gordel van smaragd'

Het ANP om 18.00 uur: “De tweede kamer is vanmiddag onder grote publieke belangstelling en te midden van microfoons en televisiecamera’s het debat begonnen over de nederlands-indonesische overeenkomst inzake Nieuw Guinea.” Alle fractievoorzitters krijgen het woord alsook de Kamerleden die een van de fractie afwijkend standpunt innemen. Het ANP doet heel uitgebreid verslag over de bespreking van het akkoord dat onder druk van de VS, de VN en een dreigende oorlog met Indonesië tot stand is gekomen en waarbij Nederland, bij monde van BuZa minister Luns nogal wat water bij de wijn heeft moeten doen. Dit leidt tot uiteenlopend commentaar.
De PvdA-fractieleider mr Burger nam Luns vooral diens verwijten aan Amerika kwalijk en “zag daarin een vorm van ongegrond anti-amerikanisme.” De PvdA die de ultieme atlanticus Luns anti-amerikanisme verwijt, het moet gekker worden.
De heer Bakker (CPN) zei dat de communisten altijd al gepleit hebben voor overdracht aan Indonesië. “Hij meende dat er geen enkele aanleiding is voor wat hij noemde een nationale huilbui.”
De heer Welter (KVP) keek hier toch anders naar. “De heer Welter verklaarde niet te kunnen meewerken aan wat hij noemde dit uit handen geven van het laatste kleinood uit de gordel van smaragd.” Goed hè, dit kamerlid Welter, oud bestuursambtenaar in Nederlands Indië en kort minister van financiën in het oorlogskabinet Gerbrandy, was ten tijde van dit debat 82 jaar oud.
Het gewone leven gaat ook door. In Arnhem wordt het 50 jarig bestaan van het Openluchtmuseum gevierd. De staatssecretaris van OKW bracht dank uit aan de stichters van het museum. “Zij hebben de beschaving van de plattelandsbevolking erkend als waardevol onderdeel van de cultuur.” Mijn gedachten gaan uit naar de FDF, de farmers defence force. Heel even maar.

5 september 2022

346 - uit het radionieuws van 5-9-1962: Koude Oorlog

Opvallend weinig binnenlands nieuws vandaag. Van de 90 pagina’s tekst die de ANP redacteuren per dag bij elkaar tikken, gaan er deze woensdag maximaal 5 over ons eigen. De meeste aandacht gaat uit naar de strubbelingen tussen de VS en de USSR. Dat moet deprimerend zijn als, zoals vandaag, ieder uur zo veel tijd wordt besteed aan de spanningen tussen oost en west. Op vragen vanuit Republikeinse hoek moet Kennedy bevestigen dat de Russen korte afstand raketten hebben geleverd aan Cuba, en 3500 ‘technici’ die de Cubanen instrueren. Geen soldaten, dus geen paniek. In hetzelfde bulletin wordt bekend dat de secretaris van de Duitse SPD een spion blijkt. Wat later horen we dat Rusland in Oost-Duitsland langs de weg van Helmstedt naar Berlijn oefeningen is gestart met 10 (!) divisies, dus wellicht 150 of 200.000 manschappen. De ‘kwestie Berlijn’ is met alle gekibbel over grenspassages, vluchtelingen en schendingen van het luchtruim dagelijkse kost, evenals de kernproeven die de Russen graag in de dampkring houden. Zoveel inmiddels dat er een radioactieve laag rond de aarde is ontstaan waar ruimtevaarders zich zorgen over maken.
Je zou er sacherijnig van worden. En dat gebeurt, het maakt de mensen sikkeneurig en dwars. Dat horen we om 22.30 uur: “op het negende vocalistenconcours te ’s-Hertogenbosch heeft de jury van de vier eerste prijzen er maar één toegekend." Mag dat? Vond de arrogante jury het niveau te laag? Er is er, als er deelnemers zijn, toch altijd één de beste.
Wim T. Schippers werd een keer gevraagd of hij blij was met zijn eerste prijs. ‘Dit is helemaal niet mijn eerste prijs, ik heb wel vaker wat gewonnen, wat denkt u wel.’

Foto: Wim T. Schippers in 1968 (Pieter Jongerius, Anefo)

4 september 2022

345 - uit het radionieuws van 4-9-1962: De Gaulle naar Duitsland

Beetje wrange samenloop van nieuws vandaag 60 jaar geleden. Om 13.00 meldt het ANP: “Op de vliegbasis Eindhoven is een straaljager van de Koninklijke Luchtmacht verongelukt. De piloot, een Belgische officier, is om het leven gekomen.” En dan om 20.00 uur, zonder een spier te vertrekken: “Op de vliegbasis Woensdrecht is een begin gemaakt met de gezamenlijke Belgisch-Nederlandse opleiding van militaire vliegers uit deze twee landen.” Het zal tijd worden, kun je dan zeggen, maar dat is niet kies. Ik dacht een moment dat dit alles zich op één en hetzelfde vliegveld had voltrokken, maar zo erg was het niet. Vliegveld Eindhoven en vliegbasis Woensel zijn twee namen voor hetzelfde. De vliegbasis Woensdrecht ligt 100 km westelijker, bij Bergen op Zoom. Dat je het maar weet.

Echt historisch, en ook ieder uur door het ANP gemeld, is het staatsbezoek dat president De Gaulle met vrouw, zoon Philippe en BuZa minister Couve de Murville, brengt aan de Bondsrepubliek. Met alle egards ontvangen door president Lübke én kanselier Adenauer. ’s-Avonds op het galadiner stelde Lübke bij de toast vast dat de Fransen en de Duitsers zich eindelijk hadden verzoend. De Gaulle meende dat “de vrije wereld behoefte heeft aan een nieuw Europa, dat zich in macht en welvaart kan meten aan de Verenigde Staten.”
Mee eens, Charles, gaan we doen. 

Foto: De Gaulle en frau Lübke  (Jens Gathmann, creative commons, share alike) 

3 september 2022

344 - uit het radionieuws van 3-9-1962: prins Norodom Sihanoek

Een feest van herkenning, die oude nieuwsbulletins. Maar het zijn natuurlijk vooral de boomers, de lui die in 62 droog achter de oren waren, voor wie al die namen, landen, kwesties bellen doen rinkelen. Anders zijn het, vrees ik, droge geschiedenislesjes zonder kop of staart. Ter voorbeeld het bulletin van 18.00 uur waarin prins Norodom Sihanoek ten tonele verschijnt. Dit staatshoofd van Cambodja “dreigt de hulp van communistisch China in te roepen als geen ander land Cambodja wil helpen zijn grenzen te beschermen” meldt het ANP. Hij zit bij mij in het zelfde vakje als prins Soevannah Phoema van Laos. Geen idee wie deze landen nu leidt.
Pijnlijk is, op dit zelfde geheugenschijfje, de directe herkenning van de berichten over Vietnam. Bij de schermutselingen, de acties, de operaties, wat dan ook gedurende de hele jaren zestig was het aantal slachtoffers aan Vietcong zijde steeds en opnieuw een veelvoud van de aantallen die aan Zuid-Vietnamese/Amerikaanse zijde vielen, lange tijd gevoelsmatig beschreven als ‘onze’ zijde. Ook vandaag in hetzelfde zes uur bericht: “Regeringsstrijdkrachten van Zuid-Vietnam hebben met hulp van vliegtuigen een aanval gedaan op een groep communistische guerrilla strijders die feestvierden ter gelegenheid van de onafhankelijkheidsdag van de Vietcong. Honderzestien guerrilla strijders werden gedood. Aan de zijde van de regeringsstrijdkrachten sneuvelde één man en werden veertien gewond.”
Ik geloofde dat allemaal. Wat een maf bericht, denk ik nu, met dat feest en zo.

Foto:  JFK en prins Norodom Sihanoek  in 1961 (White House Photos, public domain) 

2 september 2022

343 - uit het radionieuws van 2-9-1962: 'automobilisme'

Zelf ben ik helemaal niet van de formule 1 op Zandvoort en alle heisa erom heen, maar wat het ANP juist vandaag 60 jaar geleden over racerij in Engeland bericht kan ik niet onvermeld laten. “Automobilisme. In de race om de gouden beker van het circuit van Oulton Park in Engeland is onze landgenoot Carel Godin de Beaufort met een Porsche zevende geworden.” Was het autoracen destijds nog iets van de gegoede klasse? Ik herinner me Gerard van Lennep en later Gijs van Lennep die in de jaren 60 en 70 alles wonnen wat los en vast zat en er nog aardig over konden schrijven ook. Die waren niet van de straat. Maar deze Godin de Beaufort herinner ik me niet. Dus even googelen: Jonkheer Carel Pieter Antoni Jan Hubertus Godin de Beaufort, Heer van Maarn en Maarsbergen verongelukte in 1964 - 30 jaar oud - op de Nürburgring in Duitsland. In het harnas gestorven, heet dat geloof ik.

Het echte nieuws werd vandaag gedomineerd door een zware aardbeving in Perzië, die om 22.30 uur al meer dan 5000 slachtoffers telde. Om 23.55 uur meldt het ANP: “De Shah is van zijn vakantieverblijf aan de Kaspische zee onderweg naar Teheran. Zijn zuster, prinses Shams, leidt het reddingswerk.” It runs in the family, dat leiding geven. “Hare majesteit de koningin heeft in een telegram aan de Shah haar deelneming betuigd. Zij heeft een bedrag ter beschikking gesteld als bijdrage in de leniging van de eerste nood.”
Hoe staat er niet bij. Met een internationale postwissel van de PCGD?

Foto: Carel Godin de Beaufort traint in nr 13 op Zandvoort 1962 (creative commons, share alike)

1 september 2022

342 - uit het radionieuws van 1-9-1962: het dichtst bevolkte land

60 jaar oude nieuwsberichten verrassen door de haast onschuldige berichtgeving over wat door het ANP nieuwswaardig werd bevonden. Zoals vanmorgen over de opnieuw oplaaiende schermutselingen in Zuid Vietnam waarbij 40 communistische guerrillastrijders werden gedood. “Twee Amerikaanse helikopters werden vanaf de grond door de rebellen neergeschoten. De inzittenden konden worden gered.” Makkelijk praten natuurlijk, voor iemand die weet hoe het afloopt.
Soms blijkt er niets nieuws onder de zon. Neem het item droogte in Italië: “Grote delen van Italië worden op het ogenblik geteisterd door droogte. In sommige gebieden heeft het nu al vier maanden niet geregend. Vooral de Po-vlakte heeft veel van de droogte te lijden.” Dat hakt erin. Ik leerde op school bij aardrijkskunde dat de Po-vlakte zó vruchtbaar was en het weer zó mooi dat ze daar twee keer per jaar konden oogsten. Wat een onvoorstelbare weelde. Dat gaat dit jaar (2022) opnieuw niet lukken.
Na alle narigheid over Algerië, Katanga en Berlijn laat het ANP ons om 20.00 uur weer zacht landen. “Op het nationaal federatief muziekconcours in Haarlo in Gelderland heeft de christelijke muziekvereniging Crescendo uit Overdinkel een eerste prijs behaald in de vaandelafdeling harmonie. Het korps kreeg 108 punten.” Zouden de redacteuren zo'n item er expres tussen gooien?
Kort voor middernacht horen we nog wat cijfers: “De aarde werd vorig jaar bevolkt door 3 miljard mensen. Nederland had in 1961 de grootste bevolkingsdichtheid: 342 personen per vierkante kilometer.” Kijk, dat sloot weer wel geheel aan bij de lesstof op school. Dat ‘wij’ het dichtst bevolkt waren vervulde me destijds met trots. Ieder droeg hieraan zijn steentje bij, ook ik.

Foto: Utrecht Overvecht 1968  (Frans van Rooden, creative commons) 

31 augustus 2022

341 - uit het radionieuws van 31-8-1962: 'Volk en Verdediging'

De dag opent om 7 uur met een opmaat en kort lesje aardrijkskunde: “De eilanden Trinidad en Tobago zijn vannacht onafhankelijk geworden. Ze vormen samen één staat binnen het britse gemene best. Engeland heeft de eilanden 165 jaar bestuurd. Op de twee eilanden wonen ruim 800 duizend mensen. De olie, suiker en rumindustrie zijn de voornaamste bron van inkomsten.”

Veel vager vind ik het binnenlandse nieuws verderop in dit vroege bulletin. Het ANP: “In Den Haag is de oprichting bekend gemaakt van de stichting Volk en Verdediging die meer onderling begrip wil kweken tussen de burgermaatschappij en de krijgsmacht. Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins heeft het regentschap van de stichting op zich genomen. Hij zei dat er wederzijds waardering moet zijn tussen het volk en de strijdkrachten.”  Wat is hier aan de hand? Zijn er vervelende voorvallen geweest? Is er stemmingmakerij waarop dit een reactie is. Vooral dat 'onderling' en ‘wederzijdse' is intrigerend. Later horen we dat de voorzitter, mr. De Graaf, een tipje van de sluier oplicht. Hij verklaart  “dat zal worden geprobeerd onverschilligheid en wanbegrip tegenover defensie weg te nemen.” Dus toch éénrichting verkeer. Defensie heeft, buiten bezwaar van de eigen begroting, een PR-bureau opgetuigd, met de Graaf achter het stuur en Benno op de bumper.

Om 13.00 uur nog een opvallend bericht uit het zuiden: “De Limburgse mijnen willen zuidslavische mijnwerkers aantrekken, nu de werving van arbeiders in Italië en Spanje minder gunstig verloopt. Er zijn al vertegenwoordigers naar Zuid Slavië gereisd.”   Dit is een dikke drie jaar voordat Joop de Uyl in december 1965 aankondigt dat alle mijnen gaan sluiten.

Foto:  ZKH de Prins neemt afscheid van een lid van de Binnenlandse Strijdkrachten 1945 (Willem vd Poll. Anefo coll NA) 

30 augustus 2022

340 - uit het radionieuws van 30-8-1962: Castro wil cash

Het ANP meldt in het 8 uur bulletin dat de Britse regering beslag heeft laten leggen “op een vrachtschip dat als basis had moeten dienen voor een onwettige commerciële radiozender die van buiten de territoriale wateren nieuws en muziek zouden uitbrengen.” De Britten hebben die piratenzenders blijkbaar lang tegen kunnen houden. Veronica startte in april 1960. Radio Caroline en Radio London kwamen beide pas in 1964 in de lucht.
Om 13.00 uur horen we dat de KVP het ontwerp-werkprogramma 1963 heeft geopenbaard, met de geweldige titel ‘De Wereld van Morgen’. Uitgangspunt is dat meer samenwerking met anderen noodzakelijk is, in eerste ronde met partijen wier opvattingen christelijke waarden doen veronderstellen. Als samenwerking niet mogelijk is zal de KVP ‘de ontmoeting’ nastreven. Je hoort hier waar über-paap Antoine Bodar zijn roots heeft liggen. Meer concreet heeft het ontwerpplan als beleidspunten onder andere meer kinderbijslag, belastingverlichting voor grote gezinnen en grotere vrijheid voor Rooms-Katholieken om processies te houden. Het lijkt wat folkloristisch geneuzel maar, mind you, bij de parlementsverkiezing van mei 1963 was de KVP met 50 zetels de grootste partij. Alle confessionelen tezamen (KVP, AR, CHU, SGP, GPV) hadden met 80 zetels een ruime meerderheid in de kamer.
Tegen middernacht een bericht over Cuba, waar de VS wil onderhandelen over de vrijlating van 1100 Cubaanse bannelingen die bij de mislukte invasie vorig jaar krijgsgevangen zijn gemaakt. Premier Castro wil cash, en wel “62 miljoen dollar in contanten.” De VS zien meer in een ruil tegen voedsel en medicamenten. Ze zijn natuurlijk bang dat Castro voor zulk geld een mooie partij kalashnikovs gaat kopen.

foto:  Fidel Castro in 1962  (public domain) 

29 augustus 2022

339 - uit het radionieuws van 29-8-1962: desertie

Om 20.00 uur: “Vijf groter branden hebben in Californië twaalfduizend hectare bos in vlammen doen opgaan. In het zuiden is het vuur Los Angeles tot op 60 kilometer genaderd.” Toen dus ook.

Van eerder die dag lees ik een bulletin met het kopje ‘Dienstweigeraars’. Het ANP: “De Krijgsraad te Velde West, in Den Haag, heeft vandaag de zaken behandeld van drie Nederlandse militairen, die zich aan uitzending naar Nieuw Guinea hebben onttrokken. Twee van de soldaten, uit Amsterdam en Grootegast, kregen gevangenisstraffen die overeenkwamen met hun tijd in voorarrest, respectievelijk 10 en 11 weken. De auditeur-militair had vier maanden gevangenisstraf gevorderd, wegens desertie in oorlogstijd. De zaak tegen een derde soldaat, uit Zaandam, werd aangehouden voor een nader neurologisch onderzoek. Tegen hem was wegens opzettelijke ongehoorzaamheid, twee jaar geëist en ontslag uit militaire dienst.”
Raar is dat, ik mis de dienstplicht niet. Maar je moet wel constateren dat het destijds jongens van tussen 18 en 25 dwong tot een principiële keuze, meedoen of niet. En een keer een keuze maken, daarover nadenken en dan je standpunt verdedigen kan helemaal geen kwaad. Amen.

Dat de kwestie Nieuw Guinea niet alleen tot ellende leidt blijkt om half elf. “De Amsterdamse dierentuin Artis heeft een paar mooie aanwinsten, onder meer paradijs-hoppen, edelpapagaaien en een klauwier-kraai. De dieren zijn meegebracht door repatrianten uit westelijk Nieuw Guinea."

foto:  Klauwier-kraai  of Black Currawong  (Elbert Alias, wikimediacommons)

28 augustus 2022

338 - uit het radionieuws van 28-8-1962: de heffing van belastingen

Naast het voortdurende gesteggel over kernproeven, bovengronds dan wel ondergronds en de strijd in ‘Algerie’ horen we deze dinsdag een wonderlijk samenraapsel van nieuwsfeiten. Zo vernemen we om 13.00 uur dat op de Foerka-pas in Zwitserland drie straaljagers van de Zwitserse luchtmacht zijn neergestort waarbij alle drie de piloten zijn omgekomen. “De toedracht van het ongeluk is nog niet bekend.” Ik verwachtte als ervaren nieuwslezer dat hier later op de dag wel een vervolg op zou komen. Nee dus. Opvallend. Straaljagers storten neer, dat is bekend, maar drie tegelijk ??

In Amerika is een wet er door die het heffen van federale belastingen op het uitbrengen van een stem zal gaan verbieden. Kennelijk was dat in een aantal zuidelijke staten nog de gewoonte. “De grondwetswijziging beoogt de negerbevolking betere waarborgen te geven haar stem uit te brengen tijdens de presidents- en congresverkiezingen.” Ik begrijp dat dat als het aan de republikeinen ligt dit nu langs andere wegen weer opnieuw moet worden bemoeilijkt door in zwarte wijken de stembureaus gewoon op te heffen.

Om half elf ’s-avonds horen we dat per 1 oktober een loffelijk streven wordt ingezet dat helaas na 60 jaar nog steeds niet is voltooid. Op die datum treedt, zo meldt het ANP, de algemene wet inzake de rijksbelasting in werking. “Deze beoogt een vereenvoudiging van de regeling voor de heffing van belastingen.” De aanhouder wint, heet het. Maar meneer de Fiscus heeft nog een eindje te gaan inzake de beoogde vereenvoudiging, to put it mildly.

27 augustus 2022

337 - uit het radionieuws van 27-8-1962: cijfertjes

Vandaag in het ANP-nieuws berichten die mij op een of andere manier ongeloofwaardig voorkomen. Zo wordt s-morgens om 8.00 uur gemeld dat een Duitse hoogleraar Matthes in grotten langs de Elbe tekeningen heeft ontdekt die naar schatting 200.000 jaar oud zijn. Hallo. De overbekende grotten van Lascaux zijn gedateerd op 15.000 BC. Gaan we daar ineens 185.000 jaar overheen. Ik zoek en zoek, maar ik kom de naam Matthes nergens tegen op internet, noch grotten met rotstekeningen langs de Elbe. Broodje aap ?
En dan om half elf: “De Verenigde Staten en Engeland hebben de communicatie satelliet Telstar nu ook gebruikt voor tijdcontrole. Tijdens een demonstratie werd een nauwkeurigheid verkregen van een tienmiljoenste deel van een seconde. Ja, me hoela. Het mannetje van de radio zal hier toch met iets meer over de brug moeten komen om dit voor mij geloofwaardig te maken. 1/10.000.000 van een seconde is namelijk heel weinig tijd.

Dat ze niettemin goed bezig waren, 60 jaar geleden, betwijfel ik geen moment. Vooral niet vandaag omdat hedenmorgen het 202 kg wegende onbemande ruimtevaartschip Mariner 2 vanaf Cape Canaveral in de richting van de planeet Venus is geschoten. Per uur meldt het ANP hoe de vlucht verloopt. Rond het middaguur moet worden gemeld dat het afwerpen van de eerste trap een kleine koerswijziging heeft veroorzaakt die het ding niet op 16.000 maar op 965.000 km Venus zal doen passeren, te ver om relevante informatie op te doen.
’s-Avonds laat goed nieuws. Nadat de zonnepanelen waren uitgeklapt en deze stroomvoorziening goed radiocontact mogelijk maakte, heeft een koerscorrectie de Mariner 2 weer in de goede baan geleid. Nu maar afwachten want pas half december -over 3,5 maand-  komt Venus in beeld als het schip 300 miljoen km heeft afgelegd.   Dat is ver. Een snelle rekensom leert dat een lichtflits op Venus er bijna 17 minuten over doet voordat wij hem hier zien.

Foto:  de  Mariner 2 (NASA public domain) 

26 augustus 2022

336 - uit het radionieuws van 26-8-1962: punteren in Giethoorn

We worden wakker met het ANP ochtendbulletin dat ons leert dat het vakantieseizoen in Giethoorn gisteren is beëindigd met de jaarlijkse feestelijke gondelvaarten, in aanwezigheid van de Commissaris van de Koningin in Overijssel, ridder de van der Schueren en zijn echtgenote. Fijn om te weten, zo bij het ontbijt. Maar ook “dat dit seizoen 250.000 toeristen in het Venetië van het Noorden een puntertochtje hebben gemaakt.” Dat zijn er erg veel. Toen al, zonder de Chinezen.  (en ja, ik heb het opgezocht. Er is een adellijke familie met ridders, die heet met de achternaam 'de van der Schueren'. Geen tikfout dus.) 

Meer internationaal georiënteerd nieuws in het laatste bulletin vlak voor middernacht. Het ANP: “De Amerikaanse minister van defensie, Macnamara, meent dat de druk van de communisten op het westen de komende jaren zal toenemen. Maar hij verwacht dat het communistische streven naar wereldheerschappij op de lange duur zal vastlopen.”
Of hij gelijk kreeg. Binnen 30 jaar: in 1989 viel de muur en twee jaar later klapte de Sovjet Unie uiteen.

Foto: Koningin Juliana wordt door Giethoorn gepunterd, 1953  (Joop van Bilsen, Anefo coll NA) 

25 augustus 2022

335 - uit het radionieuws van 25-8-1962: Erica Terpstra opgetogen

Groot succes voor ‘onze’ zwemmers tijdens de Europese kampioenschappen te Leipzig. Nederland bleef met 6 gouden, 5 zilveren en 5 bronzen medailles zelfs gastland en favoriet Oost-Duistland voor. Er deed zich wel een pijnlijk incident voor bij de finale 4 x honderd meter vrije slag voor dames. Cockie Gastelaars, Adrie Lasterie, Erica Terpstra en Ineke Tigelaar zwommen de 400 meter in 4 minuten 15,1 seconden, een nieuw Europees record. Maar er dreigde diskwalificatie. Het ANP:  "Toen Tigelaar had aangetikt en de Nederlandse overwinning een feit was sprongen haar drie ploeggenoten opgetogen te water om elkaar te feliciteren. Britse en Hongaarse zwemsters die nog moesten aantikken kregen last van de deining. Na 5 spannende minuten werd de beslissing van de jury om Nederland toch de zege toe te kennen, van Oost-Duitse zijde met boegeroep en gejoel begroet."

In Cyprus is gisternacht een bom ontploft bij de vertoning van de film Exodus die handelt over het ontstaan van Israël. Dit doet me denken aan een anekdote van mijn vader die speelt in het Wageningen van de jaren 30. Daar liep de bioscoopexploitant het risico dat als de vertoning van een film de studenten ter plaatse niet aanstond, deze motten vrijlieten in de zaal. Die motten gingen, hun natuur volgend, onmiddellijk in de lichtbundel voor de projector vliegen. Einde film.

Foto:  winnaars 100 m vrije slag 5-8-1962, vlnr Erica Terpstra, Ineke Tigelaar, Adrie Laterie  (Erik Koch, Anefo, coll NA) 

24 augustus 2022

334 - uit het radionieuws van 24-8-1962: Ada Kok

Naast de langlopende thema’s als Nieuw Guinea en de kwestie Berlijn (waarin de Franse minister van Buitenslandse Zaken Couve de Murville zich steeds duidelijker profileert), verder heel gemengd nieuws deze vrijdag. We worden om 7.00 uur wakker met Cornelis Verolme op wiens werf op Rozenburg de grootste tanker ooit gebouwd in Europa van stapel liep. De 90.000 ton metende Esso Libya. Verolme zei “onwrikbaar vertrouwen te hebben in de toekomst van de scheepsbouw.” Dat zal die toch snel hebben moeten bijstellen. Volgens mij staat in het RSV-debacle, de V voor Verolme.
In Zweedse wateren is een onbekende onderzeeër aangetroffen die na waarschuwingen en vervolgens dieptebommen er met grote snelheid vandoor ging, zo meldt het ANP.
Om 13.00 uur horen we over verkeersslachtoffers. Cijfers over 1960, maar toch. Nederland doet het "met ruim 1900 dodelijke slachtoffers en 48.000 gewonden"  slecht in vergelijking met andere Europese landen: 2e achter West Duitsland. Het ANP: “Uit de specificaties in het VN-rapport blijkt verder dat in Nederland in 1960 530 voetgangers zijn verongelukt. De andere slachtoffers waren 417 fietsers, 390 bromfietsers, 336 automobilisten en 165 motor- en scooterrijders.” Ik heb nooit over deze verdeling nagedacht, toch verwondert hij. Ik vind het aantal voetgangers zo hoog. En flauw natuurlijk: alles bijeen kom ik op 1838. Dat is wat anders dan ‘ruim 1900’. Is er dan niemand bij het ANP die de cijfers even optelt?
Laat op de avond horen we dat in overleg tussen betrokken ministeries voor het eerst wordt nagedacht over parkeermeters. Men heeft het ook over tarieven, die ergens tussen 10 en 25 cent per uur moeten gaan bedragen.
Tot slot: Ada Kok is Europees Kampioen 100 meter vlinderslag geworden .Zij stootte met een tijd van 1 minuut 9 de Oost-Duitse Ute Noack van de troon. En dat in Leipzich, Oost Duitsland waar doping, zoals later bleek, eerder gewoonte was dan uitzondering. Met terugwerkende kracht, groot respect voor ‘onze’ Ada die ergens in 1968 mijn geboortestad Roermond bezocht. Op de bewuste zondagmiddag betrad zij daar café de Amstelclub, waar ik mij toevallig ook bevond. Omdat ik groot van stuk ben en zij boomlang is zag ik, over de hoofden heen tien barkrukken verder, haar zwaar bebrilde kortgeknipte blonde hoofd. Lengte schept een band en mijn bescheiden zwaai werd direct door haar beantwoord. She made my day.

Foto:  Ada Kok in 1966  (Ron Kroon, Anefo coll NA) 

23 augustus 2022

333 - uit het radionieuws van 23-8-1962: onder de noordpool

Om 22.30 uur nieuws op de radio dat een schaduw vooruit werpt, althans voor degenen die weten hoe het verder ging.  Het ANP: “Cuba heeft de laatste weken verscheidene wapenzendingen gekregen uit landen van het communistische blok. Men schat dat minsten 16 schepen met militair materiaal in Cubaanse havens zijn binnen gelopen. Ook zijn berichten ontvangen over de aanleg van raketbases. Men vraagt zich af of Fidel Castro misschien overweegt ongeregeldheden te organiseren in andere landen van Zuid Amerika.”
Wordt vervolgd, zullen we maar zeggen.

Ook spannend nieuws om 8.00 uur ‘s-morgens. Twee Amerikaanse kernduikboten hebben voor het eerst een tocht gemaakt onder de ijskap van de Noordpool. Zo’n bericht bezorgt me driewerf plaatsvervangende claustrofobische angsten. Eerstens, te verblijven in een nucleair aangedreven duikboot kies ik niet vrijwillig. Daarmee onder water te gaan vereist enig lef. Maar om dan ook nog eens onder een eindeloze ijskap te glijden wat maakt dat bij onraad het zee-oppervlak met frisse lucht geheel onbereikbaar is, doet voor mij wel de deur dicht. Ik begrijp dat het allemaal goed is afgelopen. Wel hebben ze verzuimd op de bodem van de zee onder de noordpool een vlaggetje te plaatsen. Dat deden de Russen 45 jaar later, in 2007. Daarop staat: ‘dit is van ons’.

Foto: First nuclear driven submarine, HMS Dreadnought,  after launch in 1960  US Navy public domain