12 juli 2024

971 - uit het radionieuws van 12 juli 1964: het wintert in Australië

Zondag vandaag, dus sport. Luister even mee naar de uitslagen van zwemmen, schaken, rolhockey, wielrennen, roeien, golf, paardensport, motorsport, tennis, honkbal en cricket. Iedere sport een half A-viertje met scores en tijden.
Het is vermengd met vooral buitenlands nieuws zoals “In het Griekse Stylia zijn 23 mensen door vergiftiging om het leven gekomen. Dertig zijn, levensgevaarlijk vergiftigd, in het ziekenhuis opgenomen. Ongeveer 200 inwoners zaten aan aan een rouwmaaltijd die traditioneel de veertigste dag na iemands overlijden wordt opgediend. Voor zover bekend zou over het voedsel in plaats van poedersuiker een insectenbestrijdingsmiddel zijn gestrooid.” Dat lijkt een morbide filmscenario, maar ik vrees dat het echt is.
Ook tussen de sportuitslagen: “Jordanië heeft de Sovjet Unie gevraagd een eind te maken aan de emigratie van joden uit Oost-Europa naar Israël.”
Tot slot: “In het zuidoosten van Australia is het hartje winter. Stormen, sneeuwjachten en overstromingen worden gemeld uit het gebied tussen Adelaide en het binnenland van Nieuw-Zuidwales. Stormstoten van 145 km/uur rukten daken van huizen, ontwortelden bomen en vernielden hoogspannigs- en telefoonkabels.” En als over 6 maanden de mussen van het dak vallen, zingen ze daar Stille Nacht, Heilige Nacht.

Foto: Winter in Australië (Source: econlib.org)

11 juli 2024

970 - uit het radionieuws van 11 juli 1964: 'groenen'

Bij de afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen komt de Dienst Mijnbouwschade regelmatig in beeld. Dat vind ik steeds vreemd klinken omdat ik bij gaswinning niet direct aan ‘mijnbouw’ denk. Toch is dat de club met de juiste ervaring, hoor maar. “Voor de pas klaargekomen huizen in de wijk Giessenveld in Heerlen zal binnenkort een regeling worden getroffen. Vermoedelijk zal het een tegemoetkoming in de huurprijs zijn. Ongeveer 200 woningen vertonen verzakkingen en scheuren door de gangen van de Oranje-Nassau mijnen eronder.” Mooie boel. Trek je je nieuwe huurhuis in, klemmen alle deuren. Want dat gebeurt bij verzakking.
In de Tour de France-karavaan is een ernstig ongeluk gebeurd. Een tankauto met brandstof voor de volg-helikopter is uit de bocht gevlogen en in het publiek terecht gekomen. 8 doden en 12 zwaar gewonden. De etappe is uitgereden. ‘The games must go on’ zei Avery Brundage in 1972 toen er veel doden vielen bij een gijzeling tijdens de Olympische Spelen in München. Voelt niet kies; ben blij dat ik zo’n beslissing niet hoef te nemen.
“De Studentenvereniging SSR in Delft wil haar groenen in september twee weken laten werken als bouwarbeider. Een aannemer is bereid de 150 jongelui te werk te stellen bij de bouw van zomerhuisjes op de Veluwe.”
Bij Delftse studenten, meest jongens daar, kan ik me zoiets voorstellen. Voor bijvoorbeeld Leidse corpsstudenten lijkt me dit geen haalbaar plan. Gaat niet werken.

Foto: Ontgroening; eerstejaars duwen ouderejaars in het water, 1962 (Hugo van Gelderen, Anefo)

10 juli 2024

969 - uit het radionieuws van 10 juli 1964: hoe slecht is roken

Vorig jaar zijn 3665 mensen overleden aan kanker aan de ademhalingsorganen, 10 per dag dus. Het ANP: “De directeur van de centrale kankerregistratie en -voorlichting, doktor Meinsma, heeft op een persconferentie verklaard dat deze cijfers het bestaan aantonen van ‘een hoogst ernstige en verontrustende toestand’. Een toestand die dwingt tot onverminderde voortzetting van de bestrijding van de voornaamste oorzaak van longkanker, het roken veel cigaretten.”
Wat drukte dr Meinsma zich netjes uit. Zijn verre, verre opvolger, de eveneens onvermoeibare Wanda de Kanter zegt openlijk: Hel een verdoemenis voor de tabaksindustrie en hun lobbyisten, het zijn moordenaars.
Er loopt in ons land nu een discussie over het gebruik van de termen hoger- en lager opgeleiden en het idee om dat te wijzigen in theoretisch- en praktisch geschoolden. Dat alles ook in het licht van het steeds groter tekort aan goede vakmensen. Daar moet ik aan denken bij het leuke bericht om 8 uur s-avonds: “In de Ahoy-hal in Rotterdam zijn gister en vandaag de landelijke wedstrijden gehouden in het metselen en stukadoren. De ereprijs metselen, de zilveren troffel, ging naar de RK Technische School St Josef in Ulft. Bij de stukadoors kwam de zilveren pleistertroffel terecht bij de technische school Concordia Inter Nos uit Amsterdam.”
Kijk, zulk nieuws in het 8 uur journaal op tv, ik zou het toejuichen.

Foto: Dr Meinsma (midden) als roepende in de woestijn. ‘Rookwedstrijd’ bij studentenvereniging S.S.R. te Utrecht, 1966. Links aan tafel mr Beernink (fractievoorzitter CHU), rechts wielrenploegleider Kees Pellenaars. (Joop van Bielsen, Anefo)

9 juli 2024

968 - uit het radionieuws van 9 juli 1964: toeristen belazeren

Het gaat zelden over het weer, in de ANP-nieuwsuitzendingen. Maar vandaag: “In Brabant en Limburg hebben de veldgewassen vorstschade geleden door de lage temperaturen van de afgelopen nachten.” Let wel, in juli, vorst aan de grond. 
“Drie jongelui uit het Brabantse Sint Willibrord hebben bij 36 insluipingen enkele tienduizenden guldens buitgemaakt. Ze maakten gebruik van hun ontdekking dat de achterdeuren van veel huizen in West-Brabant met één en dezelfde sleutel kunnen worden geopend.” Goed nieuws voor de slotenmakers daar, lijkt me. Iedereen wil per direct een nieuw slot, of een grote schuif op de deur.
Verder buitenlands nieuws: “Deze zomer zal scherp toezicht worden gehouden op het berekenen van te hoge prijzen aan buitenlandse touristen. Dat heeft de Franse minister van financiën, Giscard d’Estain, bekend gemaakt. Inspecteurs van de ‘Operatie Fair-Play’ zoals de actie wordt genoemd, zullen zich onder de touristen begeven om misbruik te signaleren.”
Blijkbaar was het ergens goed uit de hand gelopen. En wat grappig, die Engelse naam voor deze actie. Dat doen de Fransen nooit.
Dit doet mij wel een bel rinkelen. Ik ben groot geworden tussen de Limburgse aspergevelden, waar de boeren vanaf het land verse asperges verkochten. Dan stond er een bordje bij met  4,- . Voor de Nederlanders was dat per kilo, voor de Duitsers die ‘Spargel’ kwamen kopen was dat per pond. Zonder blikken of blozen, ik schrok ervan.

Foto: Aspergestekers 1911 (public domain)

8 juli 2024

967 - uit het radionieuws van 8 juli 1964: de vallende ziekte

“Afgelopen maand waren in ons land minder werklozen dan ooit. Het landelijk werkloosheidcijfer daalde in juni tot 16-duizend-648. De openstaande aanvragen namen toe tot 103-duizend, een recordaantal.”
60 jaar geleden net als nu: personeelstekort. Van de week merkte in de krant een goochemerd op dat er geen personeelstekort is, maar dat er teveel werk wordt aangeboden. Ik weet het niet, dit klinkt lekker slim, maar betekent het iets?
Om 13.00 uur horen we dat er veel pasgeboren zeehondjes aanspoelen langs de waddenkust. “De oorzaak van de zeehondennood is niet bekend. Kenners zeggen dat de moeders onrustig zijn door de olieboringen en hun jongen uit het oog verliezen. De kustbewoners proberen ze te redden. Onlangs werden er vier naar Artis gebracht. Eén was bij aankomst al gestorven.”
Zeven jaar later zorgde Lenie ’t Hart voor opvang in de regio. Leuk concept, maar het blijft symptoom bestrijding.
En dan om vier uur: “In het Noordbrabantse Heeze is het eerste tehuis voor vrouwelijke epileptici in ons land geopend. Er kunnen 350 lijders aan vallende ziekte worden opgenomen.” Het is natuurlijk een verschrikkelijk nare aandoening, maar mijn fantasie slaat wel op hol als het gaat om 350 vrouwen met de vallende ziekte bij elkaar. Zijn daar alle vloeren en wanden gecapitonneerd? En overal flip-floppers om tussen de kaken te steken als er een aanval op komst is? Maar waarom vrouwen apart van de mannen? Ik weet hier duidelijk niets van.

Foto: Epilepsiepatiënt in 1912 (University of Illinois)

7 juli 2024

966 - uit het radionieuws van 7 juli 1964: palingvissers

Weinig belangwekkend nieuws vandaag. Of het moet zijn dat de beloning voor de tip die tot de aanhouding van Joseph Mengele leidt is verhoogd van 20.000 naar 60.000 mark. Men meent dat de voormalige Auschwitz kamparts zich in Paraguay ophoudt.
Duitsland produceert ook vrolijker nieuws. Het ANP: “De film ‘Alleman’ van Bert Haanstra heeft op het filmfestival van Berlijn drie prijzen gekregen: de gouden beer in de categorie lange documentaire, de jeugdfilmprijs en de prijs van de internationale filmcritici. De Duitse versie van Alleman werd vertoond onder de titel ‘Zwölf Millionen’.” Het is lang geleden, maar ik zie direct scenes voor me, als ik aan die film denk. En hoor ik het lijzige ironische stemgeluid van Simon Carmiggelt die de voice-over insprak.
De minister van Landbouw en Visserij heeft vandaag een ‘adviesraad IJsselmeervisserij’ aangesteld. Uit de introductie blijkt direct waarom: “Minister Biesheuvel meent dat op het IJsselmeer geen belangenstrijd hoeft te heersen tussen de beroepsvissers en de sportvissers.”
Dat doe je als minister, als er gesodemieter is stel je een onderzoekscommissie in of een adviesraad. “De raad zal zich onder meer bezighouden met de bevissing van de aalstand en de snelle afvloeiing van beroepsvissers naar beroepen aan de wal.”
Uiteindelijk hadden de sport- én de beroepsvissers het nakijken; de aalscholvers hebben gewonnen.

Foto: Volendammer visser, 1959 (Willem van de Poll, Anefo)

6 juli 2024

965 - uit het radionieuws van 6 juli 1964: de pastorie

Opvallend bericht om 11.00 uur ‘s-morgens: “Op de ranglijst van loonkosten per arbeider in de landen van de EEG staat ons land op één na het laagst. Stelt men de loonkosten in Duitsland op 100, dan zijn de cijfers voor de andere EEG-partners: 96 in Luxemburg, 95 in Frankrijk, 86 in België, 81 in Nederland en 77 in Italië.” Nederland als lage lonen land, zo had ik het nooit gezien. Verklaard wel dat 60 jaar geleden tienduizenden landgenoten in Duitsland werken.

Baas boven baas: “Een apparatenfabriek in Nijmegen wil veertig Turkse meisjes in dienst nemen. De personeelschef gaat hiervoor volgende week naar Ankara. De Turkse meisjes zullen aan werk worden gezet op de assemblage-afdeling, voorlopig voor een jaar. Een oude pastorie is verbouwd en ingericht als woonverblijf.”
Leuk inkijkje in het rijke roomsche leven: waar vroeger één pastoor (met huishoudster) woonde blijkt nu voldoende ruimte om 40 Turkse meisjes te huisvesten. Ik hoop dat ze de pastorie goed hebben doorgelucht om de muffe sigarenlucht eruit te krijgen. Brrrr.

Foto: Pastoor van der Ma te Breda, 1964

5 juli 2024

964 - uit het radionieuws van 5 juli 1964: 'de rustigste plek op aarde'

Het ANP om 20.00 uur: “Een Engels-Amerikaanse expeditie heeft in Irak de ruïnes gevonden van een versterkte stad. Deze moet ongeveer 1800 voor Christus bewoond zijn geweest.” Wat is dit toch grenzeloos fascinerend. Toen het hier in onze streken nog een grote bak modder was met hier en daar een jager-verzamelaar, was een paar duizend kilometer verder het leven (lees: landbouw en economie) kennelijk zo gecultiveerd dat men zich in een stad kon vestigen. Ik probeer me daar iets bij voor te stellen, maar dat is lastig.
Om half elf blijven we dichter bij huis: “Premier Chroestjov is vandaag teruggekeerd van zijn rondreis door Scandinavië. De Prawda schreef vandaag in een hoofdartikel dat de betrekkingen tussen de Sovjet-Unie enerzijds en Denemarken, Noorwegen en Zweden anderzijds een goede kans maken om een voorbeeld te worden van goed nabuurschap. Het noorden van Europa, aldus de Prawda, is wel één van rustigste plekken op aarde.”
Wonderlijk compliment. Dat is in de tussentijd knap veranderd. Heel Scandinavië is nu lid van de NAVO, en dat wordt door de Russen niet meteen opgevat als goed nabuurschap.

Foto: In Noord Noorwegen is een muskusos geschoten nadat deze een man had gedood. 5 juni 1964 (C. Jacobsen)

4 juli 2024

963 - uit het radionieuws van 4 juli 1964: 'gezond verstand'

Voor wie het weten wil: “In 1963 was de gemiddelde hypotheekrente 4,8%”
Om 13.00 uur horen we dat de nationale Vereniging voor Vreemdelingenverkeer erg zijn best doet: “Onder 20-duizend leidinggevenden van bedrijven in Amerika en Canada is actie gevoerd om Nederland te kiezen als doel voor zogenaamde ‘beloningsreizen’ voor employés die zich bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt.” Goed zo. Maar let op, het kan ook uit de hand lopen. Een paar jaar geleden bood een grote Chinese company zijn 2% beste werknemers een reisje aan naar Nederland en deden ze met 5000 tegelijk Giethoorn aan. Leuk is anders. 
“In Amsterdam nam vandaag professor Kleerekoper afscheid van de universiteit waar hij sinds 1948 doceerde aan de faculteit politieke en sociale wetenschappen. In zijn afscheidscollege sprak hij over ‘het algemeen belang'. Dit is een term die naar zijn oordeel uit het spraakgebruik moet verdwijnen om te worden vervangen door een aantal andere, zoals staatsbelang, partijbelang en groepsbelang.”
Een man naar mijn hart. Ik heb moeite met mensen die hun handelen rechtvaardigen door het te verbinden aan een ongedefinieerd containerbegrip zoals ‘algemeen belang’. Erger nog: ‘het gezond verstand’. Als je dat volgt zit je goed, wordt gesuggereerd. Probleem is dat iedereen zichzelf uitstekend bedeeld voelt met gezond verstand. De Trump-stemmer, de rebellerende student, de kamervoorzitter. De BBB-leidster heeft zelfs haar uitgeschreven geloofsbelijdenis onder de titel ‘Gezond verstand’ gepubliceerd. Allemaal 100% overtuigd van het eigen gelijk. Dat schiet lekker op.

Foto: Boer Koekoek 1966   (Joop van Bilsen, Anefo)

3 juli 2024

962 - uit het radionieuws van 3 juli 1964: ir. Henk Vredeling

Drie dagen geleden overleed een man die aan een landmijn had gefrunnikt. Dat leek me uitzonderlijk, maar vandaag meldt het ANP: “Er komen elke week 50 meldingen binnen over vondsten van projektielen uit de Tweede Wereldoorlog. Vanwege toenemende bouw- en wegenaanleg neemt het aantal vondsten nog toe. Ze worden in beton gegoten en periodiek in een trog in de Noordzee gegooid.” Wat een primitieve oplossing. Dat zou ‘men’ tegenwoordig niet meer goed vinden.
We kennen allemaal Henk Vredeling als spraakmakende minister van Defensie in het kabinet Den Uyl (1973-77). Maar de man zat al vanaf 1956 in de Tweede Kamer en met die pet op deed hij ook al van zich spreken. In het ANP-nieuws van een uur gaat het over de zgn. ‘douane-coupé’, voorin de Benelux-treinen. Die coupé was gereserveerd voor douaniers maar stond meestal leeg, tot grote ergernis van reizigers, vooral als het druk was. “Het socialistische kamerlid Vredeling bracht de zaak aan het rollen door zich in de bewuste coupé te laten bekeuren. Er werden vragen gesteld aan de minister, die het vervolgens opnam met de Belgische autoriteit. Voor de douaniers is nu een andere verblijfsruimte gevonden, de douane-coupé mag nu door de reizigers worden gebruikt.”
On-nieuws eigenlijk, maar dat detail over Vredeling vind ik leuk. Ik mocht hem graag. Het verhaal over hoe hij twee dagen en nachten van de aardbodem verdween (lees: ging stappen) omdat hij geen zin had om de F-16 straaljager contracten te tekenen is hilarisch.

Foto: Henk Vredeling 1974 (Hans Peters, Anefo)

2 juli 2024

961 - uit het radionieuws van 2 juli 1964: hasj en het intermenselijke

Een doorbraak in de VS. Daar is de wet op de burgerrechten erdoor en direct ondertekend door president Johnson. Het ANP: “De wet bepaalt onder meer dat iedereen in de gelegenheid moet worden gesteld om deel te nemen aan verkiezingen en dat eigenaars van hotels, winkels en restaurants voortaan zijn verplicht niet-blanken toe te laten.”
Dat was dus 60 jaar geleden en nog werkt het voor geen meter. De indeling van kiesdistricten is ronduit kwaadaardig en als in zwarte wijken de mensen uren in de rij voor een stemlokaal wachten is het verboden hen van water te voorzien. Totaal absurd.
Nee, dan onze problemen hier. “De regering ziet geen aanleiding haar standpunt ten aanzien van het gebruik van marihuana te wijzigen. Een commissie van deskundigen heeft onlangs gerapporteerd dat langdurig gebruik van marihuana kan leiden tot verstoring van het gevoel voor intermenselijke verhoudingen. Onderbreking van het gebruik kan leiden tot een crimineel gedrag.”
Hum, opmerkelijk. Ik heb veel gehoord over wat het gebruik van cannabis teweeg kan brengen (en ook zelf enig onderzoek gedaan) maar deze had ik nog niet gehoord.
En dan om 13.00 uur: “In een klooster in Kiev hebben Russische kunsthistorici een schilderij ontdekt dat ze toeschrijven aan Rembrandt. Het is een portret van een oude vrouw, mogelijk Rembrandts moeder.” Hoe romantisch is dat. Ook al duurt de euforie maar een week, tot Ernst van de Wetering ‘njet’ zegt, dan toch.

Foto: Een visser, zijn vrouw en hippies in het Vondelpark, 1972 (Nationaal Archief)

1 juli 2024

960 - uit het radionieuws van 1 juli 1964: wielrennen

Grote verwachtingen bij olie- en gasboringen in de Duitse bocht zijn uitgelopen op een teleurstelling: “Voor de Duitse Noordzee-kust is geen gas of olie aangeboord, maar waardeloze stikstof. En week geleden werd bericht dat de mister Louie, het grootste booreiland ter wereld, gas had aangeboord ten noorden van Delfzijl. Dit gas stroomde in grote hoeveelheden naar het wateroppervlak nadat eerder een 50-meter hoge fontein van modder naar boven was gekomen. De operatie om het gaslek te dichten zal onder leiding staan van de Amerikaanse specialist Red Adair.”
Ah, de beroemde Red Adair, die vanaf de jaren 50 tot en met de Golfoorlog in 1991, talloze grote olie- en gasveldbranden wist te blussen. Eervol, maar dit gat in de Noordzee kreeg hij niet dicht, lees ik op wiki.
Tussendoor meldt het ANP: “Het Spaanse staatshoofd generaal Franco heeft vanmiddag Prins Charles Hugues de Bourbon-Parma en Prinses Irene ontvangen. Dit gebeurde in het El Pardo paleis in Madrid.” Je zou denken dat ze daar nu niet zo makkelijk meer mee wegkomen. Maar hé, we zien nog steeds de foto’s van onze Willy die een biertje drinkt met Poetin voorbij komen. Ons vorstenhuis heeft niet zo’n moeite met staatshoofden met bloed aan de handen. ‘We moeten in dialoog blijven’ heet het dan.
“De tijdrit in de Tour de France is vandaag gewonnen door de Fransman Anquetil. Zijn landgenoot Poulidor werd tweede, de Duitser Altig derde.” Zo, nu zijn weer thuis.

Foto: De glamour van het koersen. Bij de finish van de ronde van Nederland kust de rondemiss winnaar Jo de Roo. Sittard 13 mei 1960 (Harry Pot, Anefo)

30 juni 2024

959 - uit het radionieuws van 30 juni 1964: zeven jonge leeuwtjes

De dag opent met een ordelijke dief: “De Arnhemse rechtbank veroordeelde een timmerman uit Nijmegen tot 3 jaar gevangenisstraf. De man had in zijn woonplaats 150 inbraken gepleegd. Doordat hij die keurig te boek had gesteld, beschikte justitie over een goed overzicht van zijn verrichtingen.” Dit is zo sneu en aandoenlijk, dat moet tot strafvermindering hebben geleid.
“Juana Castro, een zus van de Cubaanse premier Castro, heeft asiel in Mexico aangevraagd. Zij heeft gebroken met het communistische bewind van haar broers Fidel en Raoul, die volgens haar minstens 75.000 mensen om politieke redenen vasthouden.” Geen familiereünies meer van de Castrootjes.
Voor de kust van New York wordt intensief gezocht naar een vermiste zwemster. “Het is mevrouw Sullivan die zondagmorgen is vertrokken met het plan zwemmend de Atlantische Oceaan over te steken. De volgboot heeft haar het laatst gezien in de buurt van Long Island.” Raar plan, raar verhaal.
“Bij Zaltbommel is een wandelaar uit die plaats door een mijnontploffing om het leven gekomen.” We horen vaak over mijnontploffingen, maar dan gaat het om kolenmijnen. Maar dit was een Duitse landmijn, die daar langs de Waal 20 jaar heeft liggen roesten, maar het nog deed, helaas.
Tot slot Chroesjtsjov die vandaag in Oslo zit. Hij pleit voor een neutraal Scandinavië. “Hij roept Noorwegen en Denemarken op uit de NAVO te treden, om zo samen met Finland en Zweden een neutrale zone te vormen.” De Sovjets willen geen NAVO troepen aan hun grens. Toen niet, nu niet.

Foto: In Burgersdierenpark te Arnhem zijn zeven (!) jonge leeuwtjes geboren. 30 juni 1964 (Jac de Nijs, Anefo)

29 juni 2024

958 - uit het radionieuws van 29 juni 1964: luchtvervuiling, toen en nu

Opvallende retro-actualiteit vandaag. Het ANP: “In ons land zijn verscheidene gebieden waar men bij de ruimtelijke ordening rekening houdt met de bestrijding van luchtvervuiling. Het betreft onder meer IJmond Noord, Rozenburg, de Zaanstreek en de mijnstreek. Speciaal met het oog op de windrichting geldt dat industrieën zoveel mogelijk ten noorden en ten oosten van woongebieden moeten worden gevestigd.”   
En net gisteravond meldde het 8-uur journaal dat uit onderzoek is gebleken dat nabij precies diezelfde industriegebieden het ziekteverzuim en medicijngebruik aanmerkelijk boven het landelijk gemiddelde ligt. ‘Zeer zorgelijk’ zeiden alle betrokken instanties. Maar hoe bewijs je het causaal verband. Dan ben je gauw 10 jaar verder, was de gedachte.
“Bij Terschelling is gisteren een tijgerhaai van zeven meter lang waargenomen. De rugvin stak ruim een halve meter boven het water uit. De tijgerhaai kan gevaarlijk zijn voor zwemmers. De reddingdienst zal vandaag kijken of de haai nog in de omgeving is.”
Even later: “De 24-jarige Amsterdammer Jim Richards heeft in één uur en drie minuten de Westerschelde overgezwommen van Breskens naar Vlissingen. Jan van Schijndel werd tweede, Hans van Hemert uit Breda, die vorig jaar won, werd derde.” 
Mijn vraag nu: is er een causaal verband tussen de aanwezigheid van een tijgerhaai in onze kustwateren en de snelle tijden bij het Scheldezwemmen? Bewijs maar eens van niet.

Foto: Vissers bij Wijk en Zee, op de achtergrond de Hoogovens, 1976 (Rob Mieremet, Anefo)

28 juni 2024

957 - uit het radionieuws van 28 juni 1964: 4 x 100 meter wisselslag

Een zomerse zondag, 60 jaar geleden. Tussen al het internationale nieuws (moeilijkheden in Cyprus, Kongo, Laos en Maleisië), sport, sport en nog veel meer sport. Wat nu (wellicht, ik check het nooit) op Teletekst is terug te vinden kwam toen allemaal via de radionieuwsdienst ANP tot ons. Wielrennen (Rudie Altig heeft de gele trui), biljarten (Ceulemans wint), kanovaren, paardensport (eindelijk een Nederlands paard dat wint: Quicksilver S), kogelstoten (Corrie van Wijk, geen familie), automobilisme, motorsport, opnieuw wielrennen (ploeg van Kees Pellenaars verliest drie renners omdat die te laat binnen kwamen, foei), zeilen (Kielerwoche), handbal, schaken (Reshevsky-Portisch), rolhockey en zwemmen in de Lek (van Beusichem naar Culemborg, 6 km stroomafwaarts in 59 minuten).
Allemaal klein bier, behalve het zwemmen in Groningen. “Tijdens de interlandontmoeting tegen Groot Brittannië hebben de Nederlandse dames op de viermaal 100 meter wisselslag een nieuw wereldrecord gevestigd. Ria van Velsen, Klenie Biemolt, Ada Kok en Erica Terpstra zwommen precies één seconde sneller dan het oude record, dat vier Oostduitse meisjes in 1962 in Leipzig vestigden.”   Kijk, een wereldrecord afpakken van de doping dames uit de DDR, daar kun je mee thuis komen.

Foto: Nieuw wereldrecord voor vlnr Erica Terpstra, Ada Kok, Klenie Biemolt en Ria van Velsen. 28 juni 1964 (Eric Koch, Anefo)

27 juni 2024

956 - uit het radionieuws van 27 juni 1964: REM-eiland

De dag opent met typische jaren 60 klanken: “De voormalige premier van Katanga, Tsjombe, heeft in de Kongolese hoofdstad Leopoldstad, besprekingen gevoerd met president Kasavoeboe.” Ik ben weer helemaal 10, als ik dit hoor.
Wat al weken speelt is gedoe over het REM-eiland, een stalen constructie 9 km voor de kust van Noordwijk, van waaraf Cornelis Verolme commerciële televisie voor Nederlandse kijkers wil brengen. Het lukt de regering maar niet om dit te verbieden, een speciale wet hiervoor zal pas in het najaar worden behandeld. En wat horen we nu: “De minister van defensie heeft meegedeeld dat de straaljagerpiloot, die een duikvlucht heeft uitgevoerd boven het REM-eiland, hierover is onderhouden. De duikvlucht ging de opdracht van de vlieger te buiten.” Is dit een vooraankondiging van de jantjes die een paar jaar later, ook op eigen initiatief, alle hippies van de Dam verjoegen? Deze legerjongens denken mee met de onderbuik en treden al vast op.
Aan de andere kant van het spectrum: “Het Algemeen Handelsblad en de Nieuwe Rotterdamse Courant hebben in beginsel overeenstemming bereikt over een fusie.” Hier ontstaat wat lang het NRC-Handelsblad zou heten en nu gewoon NRC wordt genoemd. Wat rest zijn twisten over ‘het’ of ‘de’ NRC.
“Tsjechische tennisspelers Javorsky en Soekova trekken zich terug uit het Wimbledon-toernooi uit protest tegen de Zuid-Afrikaanse apartheidspolitiek. Zij deden dit even voordat ze moesten uitkomen tegen het Zuid-Afrikaanse duo Ray Weedon en Annette van Zijl.” Deze keuze is ons land bespaard gebleven, Betty Stöve ligt eruit.

Foto: Het REM-eiland wordt bevoorraad, dec 1964 (Eric Koch, Anefo)

26 juni 2024

955 - uit het radionieuws van 26 juni 1964: de éénbander

De Fransen kunnen goed staken, op alle niveaus. Het ANP: “Sinds drie dagen is het personeel van de verkeersleiding van de vliegvelden Orly en Le Bourget bij Parijs in staking, waardoor het luchtverkeer praktisch stilligt. Vannacht heeft de Franse luchtmacht de verantwoordelijkheid overgenomen. Het ziet er naar uit dat de staking een krachtmeting wordt tussen regering en vakbonden.”
Waar haal je ze zo snel vandaan, ervaren luchtverkeersleiders. Uit het leger blijkbaar. Ik herinner me dat Ronald Reagan het ook een keer heeft geflikt toen ze op de Amerikaanse vliegvelden er de brui aangaven.
In eigen land ook een klein relletje in de luchtvaart: “Vijf-en-veertig piloten van de KLM hebben per 1 november ontslag gekregen. De maatregel treft voor het grootste deel éénbanders, dat zijn piloten die nog niet zolang in dienst zijn bij de KLM.”
Het klinkt alsof het daarom minder erg is. Maar je zult maar wijs zijn met je verse aanstelling bij de KLM, voor altijd leuke stewardessen om je heen en hard doorvliegen voor bandje twee. Krijg je de zak.
Ik zal er eens op letten, als ooit weer eens vlieg. Hé kijk, een éénbander en daar nog een.
Tot slot. Gerrit Rietveld is overleden, 76 jaar. “Hij begon zijn loopbaan op 11-jarige leeftijd als leerling meubelmaker in de werkplaats van zijn vader. Door zelfstudie werd hij architect.”   Ik zou zeggen, een echte vijfbander.

Foto: De KLM in vroeger tijden, de wereld van Peter Stuyvesant. (KLM-promotie)

25 juni 2024

954 - uit het radionieuws van 25 juni 1964: WA-verzekering verplicht

Veel aandacht voor de Defensienota, die naar de Tweede Kamer is gezonden. Minister Piet de Jong heeft de komende jaren 10,5 miljard nodig. Wat opvalt: de Karel Doorman gaat eruit. Ons grootste, enige, eigenste vliegkampschip, de nationale trots. Maar zo gaat dat, ze is in 1968 verkocht aan de Argentijnen die haar omdoopten in Veinticinico de Mayo. In 1999 is ze in India op een strand geschoven en gesloopt.
In Groningen wordt nog steeds de 350ste verjaardag van de universiteit gevierd. Allemaal hotemetoten doen hun zegje. Hoogleraar de Vos vindt dat de maatschappij soms te veel verwacht: “Al te vaak wordt gesproken over het aanboren van intellekt en van studierendement, alsof jonge mensen aardgasbellen zijn en studenten machines.” Van Minister Bot mag het juist wel wat sneller allemaal: “De regering vindt het zeer belangrijk dat de normale studieduur voor het doctoraal examen wordt verkort tot vijf jaar.” Dat heeft dus nog even geduurd, tot diep in de jaren tachtig was 7, 8 of 9 jaar studeren heel normaal.
Tot slot: “Alle motorrijtuigen moeten met ingang van 1 januari 1965 zijn verzekerd tegen wettelijke aansprakelijkheid.” 
Wie onverzekerd rijdt wacht zware boetes en kan zijn rijbevoegdheid en zijn auto verliezen. En dan: “Er zal een fonds worden ingericht voor de 4-duizend gemoedsbezwaarden in ons land.” Moet ik hieruit afleiden dat deze mensen zich principieel niet willen verzekeren? Ook niet WA? Dus als die een kind aanrijden en een dwarslaesie bezorgen, dan is dat Gods wil. Maar die betaalt niet.

Foto: Nieuwe Daf is een huis gereden.  Nes a/d Amstel, 1966 (Ron Kroon, Anefo)

24 juni 2024

953 - uit het radionieuws van 24 juni 1964: vleeseters

Toen ik gisteren las dat HM Juul de hele middag vanaf haar bordes naar 25 autobussen vol bejaarden heeft staan zwaaien, dacht ik wat een goeierd is het toch. Ik was niet de enige. Het ANP: “De Rijksuniversiteit in Groningen heeft koningin Juliana het eredoctoraat in de sociale wetenschappen verleend als eerbetoon voor een modern koningschap met een sterk sociale inslag.” Haar grote hart werd herkend en gewaardeerd, blijkbaar.
Verder binnenlands nieuws. In Utrecht komt vandaag het grootste vleesschandaal sinds jaren voor de rechter. “Een slager, een veehandelaar en een landbouwer werden veroordeeld wegens het clandestien slachten van gestorven kalveren, schapen en varkens. Het vlees, soms besmet met typhus bacillen, kwam via slagerijen, broodjeswinkels en cafetaria bij het publiek. Nu de vleesprijzen flink zijn opgelopen zien knoeiers hun kans schoon om een goede prijs te maken voor kadavers.”
Het ANP schrikt er niet voor terug om het nieuws vrij plastisch onder woorden te brengen. Graag veel over ‘kadavers’ praten, dan vliegt het aantal vegetariërs omhoog.
Tot slot, ook over gezondheid: “Volgend jaar zullen in Amerika alle sigarettenpakjes voorzien moeten zijn van een duidelijke waarschuwing dat het roken van sigaretten schadelijk is voor de gezondheid en de dood door kanker ten gevolgen kan hebben.”
Dus daar toen al. Dat waarschuwen is bij ons pas begin jaren 90 langzaam op gang gekomen.

Foto: Slagerij Noordeloos op de Albert Cuypstraat, 1961 (heeft niets te maken met in de tekst genoemde rechtszaak) (Ben van Meerendonk, collectie IISG)

23 juni 2024

952 - uit het radionieuws van 23 juni 1964: het jaarlijks bejaardendefilé

“De Sovjet Unie wil in Zweden grote hoeveelheden buis met wijde doorsnee kopen voor olie- en gasleidingen. Dat zei Chroestjov tijdens zijn tafelrede bij het staatsdiner met de Zweedse regering. De Verenigde Staten beschouwen dit soort wijde buis als strategisch materiaal en willen daarom niet leveren.”
Een uur later: “De Zweedse politie heeft kort voor aankomst van premier Chroestjov een man gearresteerd die wordt verdacht van gevaarlijke activiteiten. De man zou plannen hebben gehad om de Russische premier te ontvoeren.”
Dat is wel apart. Een moordaanslag, alléé, een rookbom voor wat aandacht, okay. Maar Chroestjov ontvoeren, dat is wel een ambitieus project.
“Om half negen gisterochtend is de 192-miljoenste Amerikaan geboren.” Goed om te weten denk ik dan, het zijn er nu ongeveer 335 miljoen. Maar dan gaat het ANP verder met het volgende: “op het ogenblik wordt in Amerika iedere 7 seconden iemand geboren, elke 17 seconden sterft iemand, om de anderhalve minuut komt een immigrant aan en dat elke 23ste minuut vertrekt een emigrant.” Wat moeten we daarmee? Wat een zinloze informatie.
Dan liever ons eigen binnenlandse nieuws met echt belangwekkende cijfers: “Dertien honderd bejaarden uit alle delen van het land hebben vanmiddag deelgenomen aan het jaarlijkse defilé voor Hare Majesteit de Koningin op paleis Soestdijk. In 25 autobussen en meer dan 100 auto’s reden de bejaarden langs het bordes.” Kijk daar heb je wat aan, zulk nieuws.

Foto: Bejaarden begroeten Juul vanuit de bus tijdens het jaarlijks bejaarden defilé, 23 juni 1964 (Jac de Nijs, Anefo)